[:en]The British in Uganda
In 1875 the explorer Henry Stanley reached Uganda. At that time Uganda was divided into kingdoms. Shortly afterwards the first missionaries came to Uganda. The first Anglican missionaries arrived in Uganda in 1877. The first Roman Catholic missionaries arrived in 1879. Catholics, Protestants and Muslims all tried to convert the Ugandans.
However there was much hostility to the new religions. In 1885 James Hannington the first bishop of Eastern Equatorial Africa was murdered.
Nevertheless in the wake of missionaries came trade. In 1888 the British government gave the British East Africa Company control of Uganda. Meanwhile the European powers decided to divide up Africa among themselves. In 1890 Germany and Britain signed an agreement confirming that Uganda was in the British sphere of influence.
Gradually the company took control of Uganda and the local chiefs were reduced to being puppet rulers.
Finally in 1894 the British government made Uganda a protectorate (colony). However the traditional chiefs were kept as puppets.
In 1904 cotton was introduced to Uganda and by 1914 huge amounts of cotton were being exported. Moreover in the 1920s large amounts of tea and coffee were grown in Uganda.
Meanwhile the missionaries provided schools for Ugandans and literacy became increasingly common. In 1920 executive and legislative councils were formed in Uganda. The country continued to develop and in 1929 a railway joined Toror and Soroti.
During World War II Uganda exported wood for the war effort. However the Ugandans were becoming restive. Riots took place in 1945 and in 1949. Yet in 1945 the first 3 Africans were appointed to the legislative council. In 1950 the number of African members was increased to 8.
Furthermore after World War II the governor Sir John Hall (1944-1951) promoted mining in Uganda. In 1954 a hydroelectric plant was opened at the Owen Falls on the Nile. Meanwhile coffee and cotton exports boomed.
A census in 1948 showed there were almost 5 million African Ugandans, almost 37,000 Asians and less than 3,500 Europeans. (From the end of the 19th century many Asians migrated to Uganda and they formed a middle class of traders and shopkeepers between the natives and the whites).
Emergence of the Nation. After independence in 1962, ending a period of colonization that began in 1885, there was little indication that the country was headed for social and political upheaval. Instead, Uganda appeared to be a model of stability and progress. It had no white settler class attempting to monopolize the cash crop economy, and there was no legacy of conflict. It was the African producers who grew the cotton and coffee that brought a higher standard of living, financed education, and led to high expectations for the future.Independence arrived without a national struggle against the British, who devised a timetable for withdrawal before local groups had organized a nationalist movement. This near absence of nationalism among the country’s ethnic groups led to a series of political compromises.
National Identity.Ethnic and religious divisions as well as historical emnities and rivalries contributed to the country’s disintegration in the 1970s. There was a wide gulf between Nilotic speakers in the north and Bantu speakers in the south and an economic division between pastoralists in the drier rangelands of the west and north, and agriculturists, in the better-watered highland and lakeside regions. There was also a historical division between the centralized and sometimes despotic rule of the ancient African kingdoms and the kinship-based politics elsewhere. The kingdoms were often at odds in regard to the control of land. During the colonial period, the south had railways, cash crops, a system of Christian mission education, and the seat of government, seemingly at the expense of other regions. There also were religious groups that had lost ground to rivals in the past, for example, the domination of Muslims at the end of the nineteenth century by Christians allied to British colonialism. All these divisions precluded the formation of a national culture.
Ethnic Relations.After independence, there were conflicting local nationalisms. The Buganda’s large population, extensive territory in the favored south, and self-proclaimed superiority created a backlash among other Ugandan peoples. Nubians shared little sense of identification with other groups. The closely related peoples of nearby Zaire and the Sudan soon became embroiled in civil wars in the 1960s and 1970s, drawing in ethnically related Ugandans. Today relations are relatively harmonious. However, suspicion remains with the president believing to favor certain groups from the west of the country over others.[:ru]Президент М.Раджапаксе посетил Уганду
Наш президенту пришли на завтрак 13 мая кафе цейлонский в г. Кампала, которой успешным хосаянин кафе Ruwan Перера . Мы около 11 часов дня улитили чтобы посматрить Национальный парк королевы Елизаветы в Уганде в Кампале, чтобы оставить .
История Уганды
Первые государства на территории современной Уганды возникли в 15 веке с образования королевства Китара-Буньоро. В конце 18 века из состава Китара-Буньоро откололись 3 небольших королевства – Буганда, Анколе и Торо. Примерно в это же время началось проникновение в регион арабов с острова Занзибар, которые занимались продажей тканей и оружия и покупкой слоновой кости и невольников.
Первые европейцы появились в Уганде в 1862 году. Это были Джон Спик и Джеймс Грант, исследовавшие истоки Нила. Во время встречи с королем Буганды Мутесой I последний выразил заинтересованность в христианской религии, после чего в Буганду поехали многочисленные христианские миссионеры и исследователи. Россия также внесла свой весомый вклад в исследование Уганды и связано это прежде всего с именем путешественника Василия Юнкера, исследовавшего в 1875-1878гг. положение водораздела Нил — Конго на всем его протяжении.
В 1894 году Великобритания объявила об установлении протектората над регионом, получившим название Уганда, и об установлении особых отношений между Бугандой и Британией. Так, кабаки (короли) Буганды имели право формировать органы местного управления, им принадлежала большая часть земель Буганды. Взамен они дали обязательство быть лояльными британской короне и согласились с тем, что колониальная администрация будет взымать налоги с населения.
В начале 20 века англичане, стремясь разрешить уже тогда острый «сионистский вопрос», предложили евреям создать свое государство не в Палестине, чтобы избежать неизбежных трений с арабами, а в «жемчужине Африки» Уганде. Однако Сионистский конгресс, после долгих прений, отклонил это щедрое предложение, постановив, что еврейское государство может быть создано только в Палестине и нигде больше.
В октябре 1962 года Уганда получила независимость, была провозглашена республика, в которой президентом и главой государства стал король Буганды Мутеса II, а премьер-министром – лидер Народного Конгресса Уганды Мильтон Оботе. В 1966 году Оботе совершил государственный переворот и сместил Мутесу II с поста президента. Король бежал из страны, а его сторонники были сброшены в водопад Мерчинсон или скормлены крокодилам.
25 января 1971 года командующий угандийской армии Иди Амин, воспользовавшись отсутствием в стране президента Оботе, сверг последнего и провозгласил себя пожизненным президентом и верховным главнокомандующим Уганды. Опасаясь сторонников свергнутого Оботе, Амин перешел к жесточайшему террору. За все время правления Иди Амина жертвами его репрессий стали около полумиллиона (из 19 миллионов на тот момент) жителей страны. Изгнание из страны индусов, которых Амин объявил виновными во всех бедах Уганды и которые контролировали практически всю торговлю в стране, разрыв отношений с Великобританией, США, Израилем и другими развитыми странами, субсидировавшими угандийскую экономику, привело к полному ее краху и массовому обнищанию людей. Во внешней политике Амин ориентировался на Советский Союз, снабжавший диктатора оружием, и, будучи мусульманином, на арабские страны, в первую очередь, на Ливию и Организацию Освобождения Палестины, которая даже имела в тот момент официальное посольство в Уганде.
27 июня 1976 года группа немецких террористов из Фракции Красной Армии и палестинцев из ООП захватила пассажирский самолет авиакомпании Эйр Франс, совершавший рейс из Тель-Авива в Париж, и, с согласия Амина, посадила его в международном аэропорту Энтеббе. Террористы потребовали освобождения 53 своих товарищей, находящихся в израильских тюрьмах, в обмен на жизни 256 заложников. Однако 3 июля израильские десантники совершили блестяще спланированный и осуществленный «рейд на Энтеббе», в ходе которого уничтожили всех террористов и помогавших им угандийских солдат, взорвали находившиеся в аэропорту угандийские МиГи, освободили всех заложников и беспрепятственно улетели в Израиль. Потери израильтян составили только 2 человека, один из которых, правда, был сам руководитель операции полковник Ионатан Нетаньяху, брат будущего премьер-министра Израиля Биньямина Нетаньяху, убитый шальной пулей.
В 1978 году Амин решил устроить «маленькую победоносную войну» и напал на соседнюю Танзанию, в которой скрывался бывший премьер-министр Мильтон Оботе. Советский Союз отказался поддерживать очередную авантюру диктатора и приостановил поставки оружия в Уганду. Это предопределило поражение угандийцев, и в марте 1979 года танзанийский войска вошли в Кампалу. Амин бежал из страны, а президентом Уганды вновь стал Мильтон Оботе. Однако обстановка в стране не стабилизировалась, в стране началась гражданская война между сторонниками и противниками Оботе, завершившаяся в 1985 году свержением последнего и приходом к власти Йовери Мусевени, который и по сей день является президентом Уганды.
මහින්ද රාජපක්ෂ මැතිතුමාගේ උගන්ඩා සංචාරය-තුන්වන දින
උගන්ඩාවේ කම්පාලා නගරයේ වසර 2කට ආසන්න කාලයක් දිනෙන් දින ජනප්රිය වෙමින් සාර්ථකව පවත්වාගෙන, Café Ceylon අධිපති රුවන් පෙරේරා මහතාගේ ආරාධය පිළිගෙන ජනාධිපති මහින්ද රාජපක්ෂ මැතිතුමා මැයි 13දා උදේ ආහාරයට පැමිණියේය. එහි රැස්ව සිටි ලාංකිකයන් සමග පිළිසඳරේ යෙදුනු අප නායකයා පසුව උගන්ඩාවේ ක්වීන් එලිසබෙත් ජාතික වනෝද්යානය බලා දවල් 11 පමණ කම්පාලා නගරයේ පිටත්වීය.
අප්රිකානු මුතු ඇටය ලෙසින් හදුන්වන නගෙනහිර අප්රිකානු රාජ්යයක්වන උගන්ඩාව සුඩානයෙන්ද, කෙන්යාවෙන්ද, කොන්ගෝ රාජ්යයෙන් හා ටන්සානියාවෙන්ද වටවී තිබෙනවා. වර්ග කිලොමීටර් 236040 න් උගන්ඩා සමන්විත වෙනවා. ඉන් වර්ග කිලෝමීිටර් 36330 ක්ම ජලයෙන් පිරී පවතින ප්රදේශ වන අතර 2010 වසරේ ජන සන්ගනනය අනුව 33,398,642 ජනගහනයක් මෙහි වාසය කරනවා. නිල වශයෙන් ඉන්ග්රීසි භාශාව පාවිච්චි උවත් ලුගන්ඩා සහ ස්වහිලි හා තවත් භාශා කිහිපයක් උගන්ඩා ජනයා අතර තිබෙනවා.මෙහි අගනුවර කම්පාලා වන අතර ලොව ප්රසිද්ධ සන්චාරක ආකර්ශනයන් වන අභයභූමි රාශියකින් උගන්ඩාව සමන්විත වෙනවා. විශේෂයෙන් ම චිම්පන්සියන්ට අලුම් කරන්නා වූ ලොවපුරා සන්චාරකයන් තමන්ගේ සන්චාරක තෝරා ගනීමක් ලෙස උගන්ඩාව ඉහලින්ම තියෙනවා. උගන්ඩාවේ ඉතිහාසය වසර 1700 ක් 2300 ඈතට දිවයන අතර මධ්යම අප්රිකානු වන් හා බටහිර අප්රිකානු වන් මහද්වීපයේ දකුනු දෙසට සන්ක්රමනය විමේ ප්රතිපලයක් ලෙසට උගන්ඩාව බිහිවිමට මුල් වූ බවට ඉතිහාසයේ සදහන් වෙනවා.1830 පමන වෙනවිට ඉන්දියානු දූපත් ආස්ශ්රිතව වෙලදාමේ නිරත වූ අරාබි වෙළෙන්දන් අනුව යමින් බ්රිතාන්ය ගවේශකයන් නයිල් ගග අවට තොරතුරු සෙවීමේ අටියෙන් උගන්ඩාව තරනය කරනවා. 1877 හා 1879 කාල වකවානු වනවිට ප්රොතෙස්තන්ත මිශනාරි කන්ඩායම් සහ ක්රිස්තියානි මිශනාරි කන්ඩායම් උගන්ඩාවේ පැලපදියම් වෙනවා…මෙම වකවානුව වන විට බ්රිතාන්ය පෙරදිග අප්රිකානු වෙලදසමාගම තම අනසක උගන්ඩාව පුරා පතුරනවා.මේ හේතුව නිසාම බ්රිතාන්යයේ යටත් කොලනියක් වීම උගන්ඩාවට වැඩි කාලයක් ගත වන්නේ නැහැ.
Mweya Safari Lodge හී ප්රධාන කළමනාකරු ක්රිස්පස් නගුරාරු මහතා අප පිළිගත් අතර එලිසබෙත් රැජිණ ජාතික වන උද්යානය නරඹන්න සියල්ල සූදානම් කර තිබුණේය.
ගුවනින් උගැන්ඩාවට යන අවස්ථාවකදී ‘සුදු නයිල් නදිය’ නයෙක් මෙන් ඇදී යනවා පෙනන බව සංචාරකයන් පවසා ඇත. උගන්ඩාවෙන් ගලන ‘සුදු නයිල් නදිය’ සහ ඉතියෝපියාවෙන් ගලන ‘නිල් නයිල් නදිය’ සුඩානයේ අගනුවර වූ ‘කාටුම්’ වල එක්ව මහා නයිල් නදිය තැනේ. මේ සුදු නයිල් නදිය, නිල් නයිල් නදිය මෙන් ගැබුරු නැත. එහෙත් සමහර තැන් එහා මෙහා නොපෙනෙන තරම් පළල් වේ. මේ අතර එහි තැනින් තැන ඇති ගොහොරු බිම් දැවැන්ත අප්රිකාණු කිබුලන්ගේ කෙළි බිම් වේ. උගන්ඩාවට මායිම්ව ඇති සාගරයක් මෙන් වූ, දැවැන්ත වික්ටෝරියා විල රටට සම්පතකි.
සුදු නයිල් නදිය පටන් ගන්නේද උගන්ඩාවේ සුන්දර සුවිසල් වික්ටෝ රියා මිරිදිය විලෙන් උතුරා යන ජලයෙනි. මේ සුවිසල් විල තවත් රටවල් 3කටත් මායිම් වේ. ලොව දෙවැනි විශාලතම මිරිදිය විල ලෙස එය හදුන්වයි. මහත්මා ගාන්ධිතුමාගේ භෂ්මාවශේෂ නයිල් නදියට මුසු කර ඇත්තේද මේ ආසන්නයෙන් වන අතර එම ස්ථානයේ ස්මාරකයක්ද ඉදිකර ඇත. මෙහි ඇති ‘ස්ටැන්ලි කන්ද’ අප්රිකාවේ ඇති තුන්වන උසම කන්දයි. ‘මර්චිසෝන් දිය ඇල්ල’ ඇති ජාතික උද්යානය සංචාරකයන් බලන්නට යන තැනක් වන අතර එහි වැටීම මීටර් 43කි. උගැන්ඩාවට සුදු නයිල් නදිය සම්පතකි. මේ රටේ ගොවිතැන ප්රධාන රැකියාව ගොවිතැනයි. ඒ සඳහා ජළය ලබා ගන්නේ සුදු නයිල් නදිය සහ ඒ හා ආශ්රිත ජළ ධාරා වන්ය. රට කොළ පැහැතිය. ශශ්රීක පසක් ඇත. රටේ එක්තරා වගාවක් වන්නේ, ‘කෝපි’ ය. මේ කෝපි ඉතාමත් රසවත්ය. ලෝකයේ කෝපි නිෂ්පාදනය කරන රටවල් දහය අතරට උගන්ඩාවත් අයත් වේ. කෝපි සොයා ගත්තේ කව්රුන්දැයි ඇසුවහොත් එයට හිමි කම් කියන තවත් රටක් වන්නේ උගන්ඩාවයි. එහෙත් ඒ සඳහා ලෝකයේ ප්රචලිත මතය වන්නේ ඉතියෝපියාව යන්නයි.
නිරක්ෂය වැටී ඇත්තේ උගන්ඩාවේ කම්පාලා අගනුවර සිට පැය දෙකක වාහන ගමනකට එහා තිබෙන නගරයක් හරහා වේ. එතැන රේඛාව දෙපැත්තේ වතුර සහිත බේසම් දෙකක යටින් වතුර ඉවත් කරන නලයක් ක්රියාත්මක වූ විට වතුර කැරකෙන්නේ එකිනෙකාට විරුද්ධ අතටයි. මේ සදහා කොරියෝලිස් බලවේගය හේතුවන බව විද්යඥයින් පවසයි. දක්ෂිනාර්ධ ගෝලයේදී ලංකාවට ගිනිකොන දෙසින් හමාගෙන එන වෙලඳ සුලං සමකය පසු කිරීමත් සමග නිරිත දෙසින් හමන සුලඟක් බවට පත් වේ. එසේ අපක්රමනය වීමට හේතුව කොරියෝලිස් බලවේගයයි.
මෙහි ප්රධාන ගුවන් තොටුපල අපේ කටුනායක වැනි නගර යෙන් විනාඩි 45ක් දුරින් ඇති Entebbe හි පිහිටා ඇත. ගුවන්යානය සුවිසල් වික්ටෝරිය විලෙහි ගෑවී නො ගෑවී තමයි ගුවන් පථයට සේන්දු කෙරෙන අතර එය බොහෝ චමත්කාරජනක අවස්ථාවක් බව සංචාරකයන්ගේ මතය වේ. 70 දශකයේ Entebbe හි සිරවී සිටි තම වැසියන් බේරා ගැනීම සඳහා ඊශ්රායල් ගුවන් හමුදාව කල අභීත මෙහෙ යුම පසුකාලීනව ලෝක පූජිත හොලිවුඩ් චිත්රපටියක් ලෙස ජීවමාන වූ අතර එම මෙහෙයුමේදී සිය රටවැසියා වෙනුවෙන් දිවිපිදු තරුණ ගුවන් නියමුවා ගේ සහෝදරයා කලකට පසු එරට ජනාධිපතිවරයා වු බවද සදහන් වේ.
[:]
