[:en]The road trip started at around 12.30 noon and we took a detour to Kurunegala. After nearly 5 hours of driving we reached Aliya Resort & Spa in Sigiriya, we were exhausted and tired so we immediately ate dinner and went to recharge our batteries. The hotel was very precautious about the coronavirus pandemic. The staff made sure to sanitise everything and anything and follow all the strict regulations set by the government to insure the safety of the guests. Not to mention, that the hotel is beautifully surrounded by nature and lush greenery even the Sigiriya Rock Fortress is clearly visible from the reception area itself, it also has several amenities accessible by the guests like the spa, disco, karaoke and much more. This is our second time staying in this hotel and both times we greatly enjoyed it. We would really like to thank the Mr. Chandra Wickramasinghe, Chairman of Theme Resorts & Spas, one of the pioneers of Sri Lankan tourism due to the successful and innovative ideas put in place to this hotel. Anyways, the next day we started the morning with a delicious meal and left to Anuradhapura at around 7.30am to explore the ancient but magnificent ruins, sacred sites, temples and everything in between.
Aliya Resort & Spa, unique amongst other Sigiriya hotels
Nestled among the lush greenery of rolling fields, decades old indigenous trees and chena growth of the dry zone of the Central Province, Aliya Resort & Spa Sigiriya invites you to relax and unwind, far from the hustle and bustle of city life. https://vouchers.themeresorts.com/
Anuradhapura
One of the most significant and sacred cities that belong to the ancient world, Anuradhapura was the first capital of Sri Lanka. Hosting UNESCO world heritage sites this city is the core of Buddhism and its people due to its grandeur history and the vast array of Buddhist monuments that dates back to more than 2000 years. The largest brick monuments of the world named, Jethavanaya and Abhayagiriya were situated there. Sri Mahabodhi the sacred Bodhi tree shrine of the Mahaviharaya which was planted in the 3rd Century B.C. .
King Devanampiyatissa (250-210 BC) having donated to the bhikkhus the Nandanavana and Mahameghavana located near the southern entrance built the first Sangharama (Monastery) within the Mahameghavana. This was first named ‘Tissarama.’ Later it came to be known by the names of ‘Mahameghavanarama’ and ‘Mahavihara.’ Since then Mahavihara was the headquarters of the community of Sri Lankan bhikkhus for centuries. It is by the bhikkhus of Mahavihara that the Triptaka and the Commentaries (atthakatha) were committed to writing. Mahavihara exerted direct influence on religious, political, economic, social and cultural fields of the island. Within this zone could be seen the Sri Maha Bodhi, Ruvanveli Seya and Thuparama
Ruvanveli Maha Seya
Of the stupas built in Sri Lanka Ruvanveli Seya is the first stupa that is worshipped with great reverence. Hence it is known as ‘Mahathupa’ (Great Stupa) and Ratnamali, Mahaseya and Swarnamali Seya in various literary works. This stupa was built by King Dutugemunu (161-137 BC) Bubble-shaped in form; a large number of bricks had been used for the foundation. It is about 150 ft in height. It is mentioned that paintings had been done in the relic chamber. After King Saddhatissa, most of the rulers who became kings not only in Anuradhapura but also in the entire country had contributed towards it restoration. A unique feature in this stupa is the elephant-faced wall between the stone-paved terrace and the flight of steps. Similarly, there are four vahalkadas in the four directions. After subsequent restorations the stupa is 350ft in height and 300 ft in circumference. Ruvanveli Maha Seya is an important monument that has received the veneration of both local and foreign Buddhists and as a mark of reverence a special offering of one hundred thousand jasmine flowers is made in July each year.
Thuparama
Thuparama is the first stupa built in the country after the introduction of Buddhism in the third century BC. According to Mahavamsa it has been named Thuparama because the stupa and the monastery (arama) complex are located together. The stupa has been built by King Devanampiyatissa enshrining the right collar bone of the Buddha. The stupa has been subsequently renovated by kings of Anuradhapura and Polonnaruva. A unique architectural feature here is the vatadage (round relic chamber) built around the stupa, which has been built by King Vasabha (65-109 AC). The present height of the stupa is 63 ft and the diameter 59 ft. Among the surrounding buildings are the building supposed to be that of a hospital, an image house, a bhikkhuni arama and an uposathaghara (chapter house).
The second largest of the stupas in Sri Lanka, Abhayagiri Stupa has been built by King Vattagamini alias Valagamba (89-77 BC). This extends up to an extent of nearly 200 hectares. According Bhikkhu Fa-hsein who visited Sri Lanka in the fifth century there had been three thousand resident bhikkhus in the Mahavihara and five thousand bhikkhus in the Abhayagiri. The development of Abhayagiri reached its peak in the reign of King Mahasen and was the centre of Mahayana Buddhism. Buddhist buildings found in the environs of Abhayagri indicate that this complex had been an important educational institution both locally and internationally.
Abhayagiri Stupa
The Abhayagiri Stupa built by King Valagamba in the first century BC had been known by various names such as Utara Maha Ceta, Abhayagiri Dagaba, Apahayagara, Bagirinaka, and Bayagiri. In the original Abhayagiri Stupa there had been three basal rings (pesa valalu), hataraskotuva (the cubic superstructure), spire and the umbrella. On the four sides of the stupa are four gateways (ayaka), stone-paved terrace, elephant wall, sand court, wall and gopura. The bahirava figures of Sankha and Padma on either side of the southern gate are exquisite examples of sculpture. Even at present various religious performances and rituals are held in association with these figures. There is evidence that the eastern gateway contained paintings. It has also been possible to discover a Sri Pada (sacred foot print) in the stupa terrace. The present height of the stupa is 235 ft and the diameter at the base is 310 ft.
Samadhi Buddha
Statue is considered as a creation that depicts the skill of the sculptor of the Anuradhapura period. The statue which is in deep contemplation pose is believed to belong to circa fourth century. It is in the veerasana pose reflecting concentration and is made of dolomite. There is evidence that the body and the robe had been painted. The robe that covers only one shoulder seems to have been glued to the body. The statue is exquisite in depicting Buddha’s deep meditation, which is expressed both by the face and the body. In excavations done in about 1960 evidence has been discovered that there had been a bodhighara (Bodhi-tree shrine) here. This is known as the bodhighara of Abhayagiri Vihara.
Moonstones
The best specimens of moonstones found in Sri Lanka are from Abhayagiri Vihara. The moonstone No.1 is believed to be the best creative work of art in conception and execution. Because of the realistic portrayal of animal figures and the delicacy of carvings such as creeper motifs, art historians believe that it is an outstanding specimen of stone carving. The No 1 moonstone is seen near a pancavasa now known as the Mahasen’s Palace in the Abhayagiri complex. About the carvings in the moonstone scholars express various opinions. Prof. Paranavitana in interpreting the carvings refers to Buddhist concepts. According to him the moonstone symbolizes samsara, the endless cycle of birth and death, and the path to freedom from this cycle leading to Nirvana. The moonstone No 2 also is based on the same form as the above moonstone. This is found near the so-called Queen’s Pavilion on the hillock near the Ratnaprasada.
Kuttam Pokuna
The Kuttam Pokuna is a superb example of Sri Lankan art and technology. It is believed that these ponds had been built for the water needs of the resident bhikkhus of Abhayagiri Vihara. Probably built in the eighth or the ninth centuries, there are terraced stone steps in both ponds to reach the water. Water to the ponds had been first carried to the yard surrounding the ponds and then through the ‘dragon mouth’ in the small pond and to the bigger pond through an underground conduit. Water in both ponds had been drained away through an outlet at the bottom of the small pond. An excellent work of art is the five-headed Naga symbol sculptured at the entrance to the ponds.
Jeetavanarama
Jeetavanarama was built by King Mahasen (276-303 AC). King Mahasen was a follower of Mahayana Buddhism. Jetavanarama is distinctive because of its large stupa. The premises where the Jetavanarama is located earlier belonged to the Nandana Park. It is the place where Thera Mahinda preached the Dhamma for seven consecutive days. Complete with all the buildings needed for a monastery, buildings here, in addition to those built by King Mahasen, had been constructed by Kitisirimevan (303-331 AC) and kings who succeeded him.
Jetavanarama Stupa
The Jetavana Stupa built by King Mahasen is about 400ft in height and it is the third largest monument in the world and the tallest brick-built monument. During a recent excavation, nine gold folios containing a Mahayana Sutra, the Pragnaparamita Sutra, were discovered. There are four vahalkadas (frontispieces) facing the four cardinal directions of the stupa. The stupa has been built on a mound higher than the ground level. Archaeological excavations have revealed the remains of an elephant wall around the terrace. Excavations have also revealed various coins, Chinese ceramic ware and other special artefacts. This stupa has now being completely restored by the Central Cultural Fund.
Pratimaghara (Image House)
Image House is a singular architectural feature at Jetavana. It has also been known as ‘Manimevula Prasada.’ The monolithic door jamb is 27ft in height. The image house is the largest of the kind found in Anuradhapura or Polonnaruva. The padmasana (lotus pedestal) seen here suggests that there had been a large statue of the Buddha. It is calculated to have been about 37ft in height. The remains of a yantragala (stone reliquary) are also seen beneath the lotus pedestal. It is mentioned that this has been built by King Sena I (833-853 AC) in the ninth century and that he had deposited a gold Buddha statue here.
[ngg src=”galleries” ids=”382″ display=”basic_thumbnail” thumbnail_crop=”0″]Ayubowan Srilanka 6 – Anuradhapura[:ru]Поездка началась около 12.30, и мы свернули на Курунегалу. После почти 5 часов езды мы достигли курорта Aliya Resort & Spa в Сигирии, мы были измучены и устали, поэтому сразу же поужинали и пошли перезарядить свои батареи. В отеле очень осторожно отнеслись к пандемии коронавируса. Персонал тщательно продезинфицировал все и вся и следовал всем строгим правилам, установленным правительством для обеспечения безопасности гостей. Не говоря уже о том, что отель красиво окружен природой и пышной зеленью, даже крепость Сигирия на скале хорошо видна из самой стойки регистрации, здесь также есть несколько удобств, доступных для гостей, таких как спа, дискотека, караоке и многое другое. Мы второй раз останавливаемся в этом отеле, и оба раза нам очень понравилось. Мы хотели бы поблагодарить г-на Чандра Викрамасингхе, председателя компании Theme Resorts & Spas, одного из пионеров туризма Шри-Ланки, за успешные и новаторские идеи, воплощенные в этом отеле. В любом случае, на следующий день мы начали утро с вкусной еды и около 7:30 отправились в Анурадхапура, чтобы исследовать древние, но великолепные руины, священные места, храмы и все, что между ними.
Aliya Resort & Spa, unique amongst other Sigiriya hotels
Nestled among the lush greenery of rolling fields, decades old indigenous trees and chena growth of the dry zone of the Central Province, Aliya Resort & Spa Sigiriya invites you to relax and unwind, far from the hustle and bustle of city life. https://vouchers.themeresorts.com/
Анурадхапура
Анурадхапура, один из самых значительных и священных городов древнего мира, был первой столицей Шри-Ланки. Этот город, в котором находятся объекты всемирного наследия ЮНЕСКО, является ядром буддизма и его жителей благодаря своей величественной истории и огромному количеству буддийских памятников, возраст которых насчитывает более 2000 лет. Здесь были расположены крупнейшие кирпичные памятники мира – Джетхаваная и Абхаягирия. Шри Махабодхи, священный храм дерева Бодхи в Махавихарае, который был посажен в 3 веке до нашей эры. .
Царь Деванампиятисса (250-210 до н.э.), пожертвовав монахам Нанданавана и Махамегавана, расположенные у южного входа, построил первый Сангхарама (монастырь) в Махамегаване. Сначала он назывался «Тиссарама». Позже он стал известен под именами «Махамегхаванарама» и «Махавихара». С тех пор Махавихара на протяжении веков был штаб-квартирой общины шри-ланкийских бхикшу. Именно бхикшу Махавихары передали Триптаку и Комментарии (аттхакатха). Махавихара оказал прямое влияние на религиозную, политическую, экономическую, социальную и культурную сферы острова. В этой зоне можно увидеть Шри Маха Бодхи, Руванвели Сейю и Тупараму.
Руванвели Маха Сея
Из ступ, построенных в Шри-Ланке, Руванвели Сея – первая ступа, которой поклоняются с большим почтением. Поэтому в различных литературных произведениях она известна как «Махатхупа» (Великая ступа) и Ратнамали, Махасея и Сварнамали Сея. Эта ступа была построена королем Дутугемуну (161–137 до н.э.). Она имеет форму пузыря; для фундамента было использовано большое количество кирпичей. Это около 150 футов в высоту. Отмечается, что в реликтовой палате были выполнены росписи. После короля Саддхатиссы большинство правителей, которые стали королями не только в Анурадхапуре, но и во всей стране, внесли свой вклад в его восстановление. Уникальной особенностью этой ступы является стена с лицом слона между вымощенной камнем террасой и лестничным пролетом. Точно так же есть четыре вахалкады в четырех направлениях. После последующих реставраций ступа достигает 350 футов в высоту и 300 футов в окружности. Руванвели Маха Сея – важный памятник, который почитается как местными, так и иностранными буддистами, и в знак почтения ежегодно в июле делается специальное подношение из ста тысяч цветов жасмина.
Тупарама
Тупарама – первая ступа, построенная в стране после введения буддизма в третьем веке до нашей эры. Согласно Махавамсе, он был назван Тупарама, потому что ступа и монастырский (арама) комплекс расположены вместе. Ступа была построена королем Деванампиятиссой и закрепила правую ключицу Будды. Впоследствии ступа была отремонтирована королями Анурадхапуры и Полоннарувы. Уникальной архитектурной особенностью здесь является ватадаге (круглая реликтовая камера), построенная вокруг ступы, построенная королем Васабхой (65-109 гг. Н.э.). Нынешняя высота ступы составляет 63 фута, а диаметр – 59 футов. Среди окружающих зданий есть здание, которое, как предполагается, является зданием больницы, домом изображений, арамой бхикшуни и упосатхагарой (домом капитула).
Вторая по величине ступа в Шри-Ланке, ступа Абхаягири, была построена королем Ваттагамини по прозвищу Валагамба (89-77 гг. До н.э.). Он простирается на почти 200 гектаров. По словам бхиккху Фа-хсейна, посетившего Шри-Ланку в пятом веке, в Махавихаре было три тысячи местных монахов, а в Абхайягири – пять тысяч монахов. Развитие Абхаягири достигло своего пика во время правления короля Махасена и было центром буддизма Махаяны. Буддийские здания, найденные в окрестностях Абхаягри, указывают на то, что этот комплекс был важным образовательным учреждением как на местном, так и на международном уровне.
Ступа Абхаягири
Ступа Абхаягири, построенная королем Валагамбой в первом веке до нашей эры, была известна под разными названиями, такими как Утара Маха Кита, Абхаягири Дагаба, Апахаягара, Багиринака и Баягири. В первоначальной ступе Абхаягири было три базальных кольца (песа валалу), хатараскотува (кубическая надстройка), шпиль и зонт. С четырех сторон ступы расположены четыре входа (аяка), вымощенная камнем терраса, стена из слона, песчаный двор, стена и гопура. Бахирава фигуры Санкхи и Падмы по обе стороны от южных ворот являются прекрасными образцами скульптуры. Даже в настоящее время с этими фигурами проводятся различные религиозные мероприятия и ритуалы. Есть свидетельства того, что восточные ворота содержали картины. Также было возможно обнаружить Шри Паду (священный след стопы) на террасе ступы. В настоящее время высота ступы составляет 235 футов, а диаметр у основания – 310 футов.
Самадхи Будда
Статуя считается творением, отражающим мастерство скульптора периода Анурадхапура. Считается, что статуя в позе глубокого созерцания принадлежит примерно четвертому веку. Это отражение в позе вирасаны.
[ngg src=”galleries” ids=”382″ display=”basic_thumbnail” thumbnail_crop=”0″]Ayubowan Srilanka 6 – Anuradhapura[:SI]අපේ අනුරාධපුර චාරිකාව දහවල් 12.30 ට පමණ ආරම්භ වූ අතර අපි කුරුණෑගල දෙසට ගමන් කළෙමු. පැය 5 කට ආසන්න රිය පැදවීමෙන් පසු අපි සිගිරියාවේ අලියා රිසෝර්ට් ඇන්ඩ් ස්පා වෙත ළඟා වූ අතර, අපි වෙහෙසට පත්ව සිටියේමු. එබැවින් අපි වහාම රාත්රී ආහාරය ගෙන විවේක ගැනීමට ගියෙමු. කොරෝනා වයිරස් වසංගතය පිළිබඳව හෝටලය ඉතා පූර්වාරක්ෂාව විය. සෑම දෙයක්ම සහ ඕනෑම දෙයක් සනීපාරක්ෂාව කිරීමටත්, අමුත්තන්ගේ ආරක්ෂාව රක්ෂණය කිරීම සඳහා රජය විසින් නියම කර ඇති සියලුම දැඩි රෙගුලාසි අනුගමනය කිරීමටත් කාර්ය මණ්ඩලය වග බලා ගත්තේය. හෝටලය සොබාදහමෙන් වටවී ඇති අතර සශ්රීක හරිත පැහැයෙන් යුක්ත වන අතර සිගිරි බලකොටුව පවා හෝටලයේ සිටම පැහැදිලිව දැකගත හැකිය. ස්පා, ඩිස්කෝ, කැරෝකී සහ තවත් බොහෝ අමුත්තන්ට ප්රවේශ විය හැකි පහසුකම් කිහිපයක් මෙහි ඇත. මෙම හෝටලයේ නැවතී සිටීන, අපගේ දෙවන අවස්ථාව වන අතර ඒ අවස්ථා දෙකේදීම අපි එය බෙහෙවින් භුක්ති වින්දා. මෙම හෝටලය තුළ සාර්ථක හා නව්ය අදහස් ඉදිරිපත් කිරීම හේතුවෙන් ශ්රී ලංකා සංචාරක ව්යාපාරයේ පුරෝගාමියෙකු වන සභාපති චන්ද්ර වික්රමසිංහ මහතාට අපි සැබවින්ම ස්තූතිවන්ත වෙමු. කෙසේ වෙතත්, ඊළඟ දවසේ උදේ අපි රසවත් ආහාර වේලක් අරගෙන උදේ 7.30 ට පමණ අනුරාධපුරයට පිටත් වූයේ පුරාණ නමුත් විශ්මය ජනක නටබුන්, පූජනීය ස්ථාන, පන්සල් සහ ඒ අතර ඇති සියල්ල ගවේෂණය කිරීමට ය.
Aliya Resort & Spa, unique amongst other Sigiriya hotels
දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් (ක්රි.පූ 250 – 210) අනුරාධපුරයේ දකුණු දොරටුව ආසන්නයේ පිහිටි නන්දන වනය හා මහාමේඝවනය යන උද්යාන භික්ෂූන් උදෙසා පූජා කොට මහමේඝවය තුළ ප්රථම සංඝාරාමය ඉදි කරන ලදි. මුලින්ම එය තිස්සාරාමය ලෙස හඳුන්වන ලදි. පසුව එය මහාමේඝවනාරාමය, මහාවිහාරය යන නම්වලින් ප්රචලිත විය. මහාවිහාරය එතැන් සිට සියවස් ගණනාවක්ම ශ්රී ලංකාවේ භික්ෂූ පරපුරේ එකම මූලස්ථානය විය. ප්රථමවරට ථේරවාද ත්රිපීඨකය ග්රන්ථාරූඪ කිරීම, සවිස්තර අට්ඨ කථා රචනා කිරීම සිදු කරන ලද්දේ මහාවිහාරවාසි භික්ෂූන් විසිනි. මහාවිහාරය එකල දිවයිනේ ආගමික, දේශපාලන, ආර්ථීක, සමාජ හා සංස්කෘතික යන අංශයන් කෙරෙහි ඝෘජුවම බලපෑමක් එල්ල කරන ලදි. මෙම කලාපය තුළ ජය ශ්රී මහාබෝධිය, රුවන්වැලි සෑය හා ථූපාරාමය යන ප්රධාන ආරාමික ඉදිකිරීම් දක්නට හැකිය.
රුවන්වැලි මහා සෑය
ශ්රී ලංකාවේ ගොඩනැගුනු ස්තූප අතුරින් ගෞරව බුහුමානයෙන් යුක්තව වන්දනාමාන කරනු ලබන ප්රධානම ස්තූපය වන්නේ රුවන්වැලි සෑයයි. මේ නිසාම එය මහාථූපය ලෙසද විවිධ සාහිත්ය කෘතීන් හි රත්නමාලී, මහාසෑය, ස්වර්ණමාලී සෑය ලෙසද හඳුන්වනු ලැබේ. මෙම ස්තූපය දුටුගැමුණු රජු (ක්රි.පූ 161-137) විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. හැඩයෙන් බුම්බුලාකාර බවක් ගන්නා මහාථූපයෙහි පාදම සඳහා ගඩොල් විශාල ප්රමාණයක් භාවිත කර ඇත. එසේම එය රියන් 120 (අඩි 150) පමණ උසකින් යුක්ත වේ. එහි ධාතු ගර්භයේ චිත්ර පවා කරවු බව සඳහන් වේ. සද්ධාතිස්ස රජුගෙන් පසුව අනුරාධපුරයේ පමණක් නොව ශ්රී ලංකාවේ රාජ්යත්වයට පත් බොහෝ පාලකයින් විසින් රුවන්වැලි සෑය ප්රතිසංස්කරණය කිරීමට දායක වී ඇත. මෙම ථූපයේ ඇති එක් සුවිසේශී අංගයක් වන්නේ සලපතල මළුව හා සෝපාන පන්තිය අතර ඇති ඇත් පවුරයි. එසේම එහි සතර දිසාවෙන් වාහල්කඩ සතරක් ද පිහිටා ඇත. පසුකාලීන ප්රතිසංස්කරණ වලින් අනතුරුව මහාථූපය අඩි 350 ක් උසකින් හා අඩි 300 ක් විශ්කම්භයකින් යුක්ත වේ. රුවන්වැලි මහා සෑය දෙස් විදෙස් බෞද්ධ බැතිමතුන්ගේ වන්දනාවට පාත්ර වූ වැදගත් ස්ථානයක් වන අතරම මෙම සෑයට කරනු ලබන ගෞරවයක් වශයෙන් වාර්ෂිකව ජූලි මාසයේදි මෙම ස්තූපයට පිච්ච මල් ලක්ෂයක් පූජා කිරීමේ මහා මංගල්යක් පවත්වාගෙන එනු ලැබේ.
ථූපාරාමය
ක්රි.පු 3 වන සියවසේදි මෙරටට බුදුදහම හඳුන්වාදීමේ ප්රතිඵලයක් වශයෙන් මෙරට ඉදිවු ප්රථම ස්තූපය ථූපාරාමය වේ. මහාවංශයේ සඳහන් වන පරිදි ස්තූප සහ ආරාම සංකීර්ණය එකට පිහිටීම නිසා ථූපාරාමය යනුවෙන් ව්යවහාර වි ඇත. බුදුරදුන්ගේ දකුණු අකු ධාතුව නිධන් කොට දේවානම්පියතිස්ස රජු විසින් ස්තූපය ඉදිකොට ඇත. ස්ථූපයේ ප්රතිසංස්කරණ ඉතිහාසය පිළිබද විමසීමේදි පසුකාලීනව අනුරාධපුර හා පොළොන්නරුවේ රාජ්යත්වයට පත්වු රජවරුන් විසින් ඊට අනුග්රහය දක්වා තිබේ. ථූපාරාමයේ දැකිය හැකි සුවිසේශි වාස්තුවිද්යාත්මක ඉදිකිරිමක් ලෙස ථූපයට ඉදිකල වටදාගෙය දැක්විය හැක. එය ඉදිකර ඇත්තේ වසභ රජු (ක්රි.ව 65-109) විසිනි. මෙහි වර්තමාන උස අඩි 63 ක් වන අතර විශ්කම්භය අඩි 59 කි. ථූපාරාමය අවට පිහිටි ගොඩනැගිලි අතර ආරෝග්යශාලාවක් ලෙස සළකන ගොඩනැගිල්ල, ප්රතිමාගෘහයක්, භික්ෂුණින් සඳහා ඉදි කල ආරාමයක්, උපෝසථාඝාරයක් දැකිය හැකිය.
ශ්රී ලංකාවේ විශාල ස්තූප අතුරින් විශාලත්වයෙන් දෙවන තැන ගන්නා අභයගිරි ස්තූපය වට්ටගාමිණී අභය හෙවත් වළගම්බා රජු (ක්රී.පූ 89 – 77) විසින් ඉදිකොට ඇත. හෙක්ටයාර් 200 කට ආසන්න පෙදෙසක ව්යාප්තව ඇත. පස්වන සියවසේ මෙරටට පැමිණි ෆාහියන් හිමි පවසන පරිදි, මහාවිහාරයේ භික්ෂූණ් තුන්දහසක් ද අභයගිරියේ භික්ෂූන් පන්දහසක් ද වැඩ සිට ඇත. මහසෙන් රාජ්ය සමයේදි අභයගිරි සංවර්ධනයේ උච්චතම අවස්ථාවට පැමිණි අතර එය මහායාන බුදු දහමෙහි කේන්ද්ර ස්ථානය විය. අභයගිරිය තදාශ්රිතය දෙස බැලීමේදි දැකිය හැකි බෞද්ධාගමික ගොඩනැගිලි අනුව එවකට මෙම සංකීර්ණය දේශීය වශයෙන් පමණක් නොව ජාත්යන්තර වශයෙන් ද වැදගත් අධ්යාපනික මධ්යස්ථානයක් වශයෙන් ක්රියාත්මක වන්නට ඇති බව ද සිතිය හැක.
අභයගිරි ස්තූපය
ක්රි.පූ. පළමුවන සියවසේ වළගම්බා රජතුමා විසින් ඉදි කරන ලද අභයගිරි දාගැබ උතර මහ චෙත, අභයගිරි දාගැබ, අපහයගර, බගිරිනක, බයාගිරිය ආදි විවිධ නම්වලින් ද හඳුන්වා දී ඇත. මුල්ම අභයගිරිය ස්තූපයේ පේසාවන් තුනක්, හතරැස් කොටුව, ගර්භය මුදුනේ යූපය හා ඡත්රය යන අංග තිබී ඇත. ස්තූපය සතර පැත්තේ ආයක සතරක් ද සලපතල මළුව, ඇත්පවුර, වැලි මළුව, ප්රාකාරය හා ගෝපුර ද වේ. දාගැබේ දකුණු දොරටුව දෙපස ඇති සංඛ හා පද්ම බහිරව රූප මූර්ති ශිල්පයේ විශිෂ්ටත්වයට කදිම නිදසුන්ය. මෙම බහිරව රූප ආශ්රිතව වර්තමානයේද විවිධ ආගමික හා අභිචාර ක්රියාකාරකම් සිදුවේ. මෙහි නැගෙනහිර ආයකය සිතුවම් කර තිබූ බවට සාධක හමුවේ. එසේම ස්තූප මළුවේ තිබි ශ්රී පාද ලාංඡනයක් ද සොයා ගැනීමට හැකි වී ඇත. මෙහි වර්තමාන උස අඩි 235 ක් වන අතර ස්තූප පාදමේ විෂ්කම්භය අඩි 310 කි.
සමාධි බුද්ධ ප්රතිමාව
අනුරාධපුර යුගයේ කලා ශිල්පියාගේ නිසැක හැකියාව මනාව ඔප්පුවන ප්රතිමාවක් වශයෙන් සමාධි බුදු පිළිමය අවිවාදයෙන් යුතුව පිළිගැනේ. බුදුන්වහන්සේගේ සමාධි ගුණය මූර්තිමත් කොට ඇති මෙම පිළිමය සිවුවන සියවසට පමණ අයත් වෙතැයි සැළකේ. වීරාසනයෙන් හිද සිටින ධ්යාන මුද්රාව පිළිබිඹු කෙරෙන අන්දමින් හුණු ගලින් මෙම ප්රතිමාව නෙලා ඇත. මෙහි සිරුර හා චීවරය වර්ණ ගන්වා තිබු බවට සාධක ඇත. ඒකාංශ පාරුපණයෙන් යුත් මෙහි සිරුර ඇගට ඇළී තිඛෙන බවක් පෙන්නුම් කරයි. භාව ප්රකාශනය අතින් ඉතාමත් විශිෂ්ටය. බුදුරජාණන්වහන්සේ සමාධියෙන් පසුවන බව මුහුණෙන් පමනක් නොව ශරීරයෙන් ද ප්රකාශ වන්නාවු විශිෂ්ට නිර්මාණයකි. 1960 දි පමණ මෙම ස්ථානයේ සිදු කල කැණීම් මගින් මෙහි බෝධිඝරයක් තිබූ බවට සාධක හමු වී ඇත. එය අභයගිරි විහාරයේ බෝධිඝරය ලෙස හදුන්වයි.
සඳකඩ පහන
ශ්රී ලංකාවේ හමු වී ඇති ඉතා කලාත්මක සඳකඩපහන් දෙකම හමුවන්නේ අභයගිරිය ආශ්රිතවය. අංක 1 නමින් හඳුන්වන සඳකඩ පහන ශ්රී ලංකාවේ සඳකඩ පහන් අතුරින් ඉතා කලාත්මක හා විශිෂ්ඨතම නිර්මාණය සේ සැළකේ. මෙහි කැටයම්කර ඇති සත්ත්ව රූපවල තාත්වික බවත් ලියවැල් වැනි කැටයම්වල සියුම් බවත් නිසා මෙය විශිෂ්ට ගල් කැටයම් නිර්මාණයක් ලෙස කලා ඉතිහාසඥයින් විශ්වාස කරයි. මෙම අංක 01 සඳකඩ පහණ දැකිය හැකිවන්නේ අභයගිරි සංකීර්ණයේ මහසෙන් මාළිගය ලෙස වර්තමානයේ හඳුන්වන පංචාවාසයක් ආශ්රිතවය. සඳකඩපහනේ ඇති කැටයම් පිළිබඳ විද්වතුන් විවිධ අදහස් දරනු ලැබේ. මහාචාර්ය පරණවිතාන විසින් සඳකඩපහනේ ඇති කැටයම් අර්ථ නිරූපනය සඳහා බෞද්ධ සංකල්ප හා සම්බන්ධ කරනු දැකිය හැකිය. ඒ අනුව සඳකඩපහන මගින් සංසාරයත් ඉන් මිදීම නිවන බවත් ඔහු විස්තර කරනු ලබයි. සඳකඩ පහණ අංක 2 ද ඉහත සඳහන් කල සඳකඩ පහණේ ආකෘතියටම නිර්මාණය වූවකි. එය රත්න ප්රාසාදයට නුදුරින් කුඩා කදුගැටය මත පිහිටි බිසෝ මාළිගය නමින් හැඳින්වෙන ගොඩනැගිල්ල අසල වේ.
කුට්ටම් පොකුණ
ශ්රී ලාංකීය පොකුණු නිර්මාණ කලාව හා තාක්ෂණය පිළිබඳ කදිම නිදසුනක් වශයෙන් කුට්ටම් පොකුණ දැක්විය හැකිය. මෙම පොකුණ අභයගිරි විහාරවාසී භික්ෂූණ්ගේ ජල පහසුව පිණිස ඉදිකලා යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙම පොකුණ අටවන හෝ නම වන ශත වර්ෂයේදි ඉදිවූවා යැයි විශ්වාස කෙරේ. පොකුණු දෙකෙහිම දියට බැසීම සඳහා ශෛල්යමය පියගැට පෙළවල් නිර්මාණය කොට ඇත. පොකුණු වලට ජලය ලබා ගැනීමේදි පළමුව පොකූණු වටා පිහිටි අංගනයට ජලය රැගෙනවිත් කුඩා පොකුණේ ඇති මකර මුඛය ඔස්සේ ජලය ලබාගෙන පසුව එහි සිට විශාල පොකුණ දක්වා භූගතව සවි කොට ඇති නලයක් මගින් ජලය සම්පාදනය කොට ඇත. පොකුණු දෙකෙහිම වූ ජලය නැවත පිට කොට ඇත්තේ ද කුඩා පොකුණෙහි පතුලෙහි වූ ස්ථානයකිනි. කුට්ටම් පොකුණෙ නෙලා ඇති පෙන පහක් සහිත නාග රුව ඉතා විශිෂ්ට නිර්මාණයකි.
ජේතවනාරාමය මහසෙන් රජු (ක්රි.ව 276-303) විසින් ඉදිකරන ලද්දකි. මහසෙන් රජු ප්රධාන වශයෙන් මහායාන බුදු දහම වැළඳ ගත්තෙක් විය. ජේතවනාරාමය විශේෂ වන්නේ එහි ඇති මහා පරිමාණ ස්තූපය නිසාවෙනි. ජේතවනාරාමය පිහිටි ප්රදේශය මුල් කාලීනව නන්දන වනයට අයත්ව තිබිනි. එය මිහිදු හිමියන් විසින් අඛණ්ඩව දින හතක් ධර්ම දේශනා කළ ස්ථානය වේ. සංඝාරාමයකට අවශ්ය සියලුම ගොඩනැගිවලින් පරිපූර්ණ වූ මෙහි ඉදිකිරීම් මහසෙන් රජුගේ කාලයට අමතරව කිත්සිරිමෙවන් රජු (ක්රි.ව 303 – 331) හා ඔහුගෙන් පසු රාජ්ය කල රජවරුන් විසින් ඉදිකර ඇත.
ජේතවන ස්තූපය
මහසෙන් රජු විසින් ඉදිකල ජේතවන ස්තූපය අඩි 400 ක් පමණ උස් වන අතර මෙම ස්මාරකය ලෝකයේ විශාලම ස්මාරක අතුරින් තෙවන ස්ථානය ද ලොව ගඩොලින් නිර්මාණය කල උසම ස්මාරකය ද වේ. මෑතකදි සිදුකල පුරාවිද්යාත්මක කැණීම් මගින් බුදුන්වහන්සේගේ දේශනාවක් සේ සැළකෙන මහායාන සූත්රයක් වූ ප්රඥාපාරමිතා සූත්රය ලියවුනු රනපත් ඉරු නවයක් හමු වී ඇත. ස්තූපය සතර පැත්තේ කැටයමින් යුත් වාහල්කඩ සතරක් වේ. පිහිටි පොළොවට වඩා උස් වූ මළුවක නිර්මානය කල ස්තූපයකි. මෙම මළුව වටා වූ ඇත් පවුරක නටඹුන් පුරාවිද්යාත්මක කැණිම් මගින් හමු වී ඇත. මෙම භූමියේ සිදුකල කැණීම් මගින් විවිධ කාසි, චීන පිඟන් අවශේෂ ආදි විශේෂ පුරාවස්තූන් ද හමු වී ඇත. වර්තමානය වන විට මධ්යම සංස්කෘතික අරමුදල මගින් මෙම ස්තූපය සම්පූර්ණයෙන්ම සංරකෂණය කොට තහවුරු කොට ඇත.
[ngg src=”galleries” ids=”382″ display=”basic_thumbnail” thumbnail_crop=”0″]Ayubowan Srilanka 6 – Anuradhapura[:]
