[:en]Around 8 AM me and my family went to have our delightful breakfast in Aliya Resort, which started off with fresh passion fruit juice. https://vouchers.themeresorts.com Then we left the Aliya Resort & Spa and headed to Polonnaruwa which took around an hour to reach. The places we visited and their information is given below, please free to read about them. When we were at the Manik vihara, a police officer was kind enough to explain its legends to us. After visiting all these places we visited the Araliya Rice Producers, Polonnaruwa factory which was not only very educational but also interesting for my children and wife. Then we had lunch with a Dudley Sirisena, owner of the Araliya Rice & few of friends. https://araliyarice.com As we have visited all the placed spots and my son had tuition classes he had to attend, we decided to come back to the Resort. We were once again provided with an amazing dinner, my children especially enjoyed their bolognese spaghetti. The following day, 23rd of Nov 2020, we planned on returning to Colombo. We explored the Aliya Resort & Spa, and the staff explained to us about the various Ayurveda methods they perform, etc. After our enjoyable walk, we stayed at the hotel to relax.
The Plonnaruwa
To the east of the Cultural Triangle, following the Anuradhapura era is the second ancient capital of Sri Lanka, Polonnaruwa. The Plonnaruwa legacy may have lasted for only two centuries however judging by the colossal monuments and monasteries it left behind it is clear that it was dynasty that cannot be easily forgotten. The archaeology remains at Polonnaruwa are exhibited at the Museum of the Central Cultural Fund and its visitor centre.
It was King Vijayabahu I who defeated the Chola invaders and regained its land after 52 years. Since then Vijayabahu devoted his long reign to the restoration of the country. However Polonnaruwa is largely King Parakramabahu’s city. He built walls that would surround the city and further strengthened the fortifications of its inner city. The great Parakramabahu tank was built after he linked up and expanded three former tanks of Polonnaruwa.
Polonnaruwa is an unprecedented place due to its spectacular works of architecture that belong to both Buddhist and Hindu cultures. Stupendous image shrines like Lankathilaka, the Tivanka Image house, Gal Viharaya, Vatadageya and the Seven story edifice known as the Sathmahalprasada, just to name a few from the long list of invaluable sites that can be visited.
Royal Palace of King Parakramabahu
Believed to have been a very large building, five stories high, the Royal Palace is a majestic brick work ruin. The king named it Vejayanta Pasada after the palace of god Sakra. When you enter the palace you come to a great hall which was supported by massively thick walls and was probably the audience hall. The complex consisted of separate queen chambers, official quarters, parks and baths. The palace complex was entirely surrounded by a wide rampart provided with watch-towers, turrets, ponds and walks.
The Sacred Quadrangle
Located to the North of the Parakramabahu Palace Complex there is a raised stone banked site on which numerous significant sacred monuments which displays the most grandeur architecture of the Polonnaruwa period. These are the Thuparama image house, VatadageStupa shrine, Atadage and Hatadage (shrines of the Tooth and Bowl Relics), NissankaLathaMandapa, Galpotha (Stone Book) and the SathmahalPrasadaStupa (Seven story edifices).
WatadageVatadage (Quadrangle)
As you enter the terrace on to your left is a circular building, the Vatadage. At the upper level in the middle of this shrine, it once held the tooth of Lord Buddha and was built during King Parakramabahu’s time. It is surrounded by four Buddha statues that are seated around it. At the entrance the foot of the second stairwell has the most perfect moonstone that depicts the Polonnaruwa era
HetadageHatadage (Quadrangle)
The Tooth Relic Temple of Nissankamalla, the Hatadage is known to be the house that was built in sixty days. On the wall of the porch, the outer wall and the first chamber one can find inscriptions by Nissankamalla himself. A staircase can still be seen however there are no remains of the upper floor.
AtadageQuadrangleAtadage (Quadrangle)
The first Tooth Relic Temple of Polonnaruwa was the Atadage. Built by Vijayabahu in the 11th Century the name Atadage means the House of eight relics. What remains today are 54 stone pillars which once supported the upper floor where the relic was placed.
There are inscriptions carved on many of the pillars. There is also an inscription in Tamil which was meant for the Tamil Guards of South India asking them to protect the relic just like the Swiss guards who protect the pope. A Buddha statue, almost 3m high, stands near the end of the temple.
Nissankalatha-mandapaNissankaLatha Mandapa
One of the more interesting structures within the quadrangle is the LathaMandapaya that represents flamboyant designs in ancient Sri Lankan architecture. Unlike the straight pillars one would come across in other ancient sites here you would find wobbling columns. Built by King Nissankamalla in the 12th Century the LathaMandapaya which means “Flower Scroll Hall” had a timber roof that housed a small Sthupaya.
The swaying columns are representations of the lotus stems with the flower at the capital. LataMandapa represents a “Baroque” or “Rococo” period in Sinhalese art in which the austere style yields to heavy ornamentation.
Sathmahal-pasadaSathmahal Prasada
This building is one of a kind. It adopts a design that belongs to a very ancient form of architecture which one could see in Egypt, Cambodia or Siam. Its pyramid shaped and seven stories in height. It is thought to have been built for the Cambodian soldiers who were working under the king as place of worship. The building has four entrances on each side and there is a staircase to reach the upper levels. It is still a mystery as to who built it. Since the building is solid it believed that there was a sort of a dagaba
GalpothaGal Potha
Bearing an inscription of King Nissankamalla this stone slab known as Gal Potha or Book of stone was carried from Mihinthale, Anuradhapura to Polonnaruwa. Measuring to about 8m in length and 1.2m in width this stone describes the work of King Nissankamalla and the ties he had with the rest of the world. On the side of the stone book there are two elephants showering the goddess Lakshmi with water carved on to the rock.
Alahana Pirivena
This educational monastic complex was founded by King Parakramabahu. He landscaped the natural hill into gentle terraces and leveled the top to form two platforms. The hill was then crowned with a dagaba, the Kiri Vehera, Lankathilaka image house and Baddhasima Prasada Chapter house. Excavations conducted by the Central Cultural Fund have revealed many other monuments including a monk’s hospital of the 12th Century, together with medical and surgical instruments.
Lankatilaka-Image-house-2Lankathilaka Image House
The Lankathilaka Image house of the Alahana Pirivena was established by King Parakrambahu. This is a massive brick building that was originally believed to be five stories high which has two gigantic columns that mark its entrance. This monument has been compared to the monuments you see in ancient Greece. Furthermore the standing Buddha statue inside of it was originally 40ft high.
Thivanka Image House
On the outside of this building one can find remarkable sculptures of lions, animated dwarfs and cherubic figures. Inside there are murals that depict tales of early medieval times such as the gods of Tusita heaven, where Buddha in his final birth as Bodhisattva was born. The function of the image house was to focus on the worshipper’s mind on the images of Buddha.
Council Chamber of Nissankamalla
Constructed out of stone slabs and pillars the Nissankamalla chamber is a distinctive monument with respective seats of the council officers. There are inscriptions on either side of the pillars which were the designations given at that time. At the Southern end of the chamber there is a lion made out of granite. This lion was the throne of the King according to its inscription written on its belly.
Parakrama Samudra
This massive reservoir, the ParakramaSamudra(Sea of Parakrama) was constructed by King Parakramabahu by joining three existing tanks. At the North is the oldest tank known as Topa tank, the middle section is Eramudu tank and to the South is the Dumbutula tank. The objective was to make the country self-sufficient and also created the island as the “The granary of the East” which is a grand view of the reservoir that is enjoyed by tourists who resort themselves at the rest house located at the tank bund.
Rankoth Vehera
Built by King Nissankamalla the Rankot Vehera or the Swarnamali Sthupaya is similar to the Ruwanwelisaya of Anurahapura. By the entrance of the Sthupaya there is a stone seat with inscriptions by Nissankamalla which explains that the king sat there and witnessed the construction of the dagaba. There is a stone pave way that leads to the compound and gateways that open at the cardinal points. The dome was constructed with a central cube which supported the superstructure, a distinctive method of Sthupa construction.
Gal Viharaya
Gal Viharaya or Rock Shrine is a group of fantastic rock sculptures that lies to the North of the AlahanaPirivena. This is the ancient Uttararama where Buddha is seen in all three positions: seated, standing and recumbent. These statues are the most impressive examples of Sri Lankan sculpture.
Полоннарува
К востоку от Культурного треугольника, после эпохи Анурадхапуры, находится вторая древняя столица Шри-Ланки, Полоннарува. Наследие Плоннарувы могло существовать всего два столетия, однако, судя по колоссальным памятникам и монастырям, которые оно оставило после себя, становится ясно, что это была династия, которую нелегко забыть. Археологические останки Полоннарувы выставлены в Музее Центрального фонда культуры и его центре для посетителей.
Именно король Виджаябаху I победил захватчиков Чола и через 52 года вернул себе землю. С тех пор Виджаябаху посвятил свое долгое правление восстановлению страны. Однако Полоннарува в значительной степени является городом короля Паракрамабаху. Он построил стены, которые окружали город, и еще больше укрепил укрепления его внутреннего города. Великий танк Паракрамабаху был построен после того, как он соединил и расширил три бывших танка Полоннарувы.
Полоннарува – беспрецедентное место благодаря своим впечатляющим архитектурным произведениям, принадлежащим как буддийской, так и индуистской культурам. Гигантские святыни с изображениями, такие как Ланкатилака, дом Tivanka Image, Гал Вихарая, Ватадагея и семиэтажное здание, известное как Сатмахалпрасада, и это лишь некоторые из длинного списка бесценных мест, которые можно посетить.
Королевский дворец короля Паракрамабаху
Считается, что это было очень большое пятиэтажное здание, Королевский дворец представляет собой величественные кирпичные руины. Царь назвал его Веджаянта Пасада в честь дворца бога Шакры. Когда вы входите во дворец, вы попадаете в большой зал, поддерживаемый массивными стенами и, вероятно, служивший залом аудиенций. Комплекс состоял из отдельных покоев королевы, служебных помещений, парков и бань. Дворцовый комплекс был полностью окружен широким валом со сторожевыми башнями, башенками, прудами и дорожками.
Священный четырехугольник
К северу от дворцового комплекса Паракрамабаху находится каменное возвышение, на котором расположены многочисленные важные священные памятники, отражающие самую великолепную архитектуру периода Полоннарувы. Это дом изображений Тупарама, святыня Ватадаге Ступа, Атадаге и Хатадаге (святыни реликвий Зуба и Чаши), НиссанкаЛатха Мандапа, Галпота (Каменная книга) и Сатмахал Прасада Ступа (Семиэтажные здания).
Ватадаге (четырехугольник)
Когда вы входите на террасу, слева от вас будет круглое здание Ватадаге. На верхнем уровне в центре этого святилища когда-то находился зуб Господа Будды, он был построен во времена короля Паракрамабаху. Он окружен четырьмя статуями Будды, сидящими вокруг него. У входа, у подножия второй лестницы, есть самый совершенный лунный камень, изображающий эпоху Полоннарувы.
Hetadage (четырехугольник)
Храм Зуба Реликвии Ниссанкамалла, Хатадаге, как известно, был домом, который был построен за шестьдесят дней. На стене крыльца, внешней стене и первой палате можно найти надписи самого Ниссанкамаллы. Лестница все еще видна, но от верхнего этажа нет остатков.
AtadageQuadrangleAtadage (Четырехугольник)
Первым храмом реликвий Зуба Полоннарувы был Атадаге. Построенный Виджаябаху в 11 веке, название Атадаге означает Дом восьми реликвий. Сегодня осталось 54 каменных столба, которые когда-то поддерживали верхний этаж, где была помещена реликвия.
На многих колоннах вырезаны надписи. Есть также надпись на тамильском языке, предназначенная для тамильских гвардейцев Южной Индии с просьбой защитить реликвию, как швейцарские гвардейцы, защищающие Папу. Статуя Будды высотой почти 3 метра стоит в конце храма.
Ниссанкалатха-мандапа, Ниссанка, Латха Мандапа
Одна из наиболее интересных структур в четырехугольнике – это Латамандапайя, которая представляет собой яркий образец древней шри-ланкийской архитектуры. В отличие от прямых столбов, которые можно встретить на других древних памятниках, здесь можно встретить шатающиеся колонны. Построенный королем Ниссанкамалла в 12 веке, LathaMandapaya, что означает «Зал цветочных свитков», имел деревянную крышу, на которой находилась небольшая Стхупая.
Колеблющиеся колонны представляют собой стебли лотоса с цветком в столице. LataMandapa представляет собой период «барокко» или «рококо» в сингальском искусстве, в котором строгий стиль уступает место тяжелому орнаменту.
Сатмахал-пашада
Это единственное в своем роде здание. Он выполнен в стиле очень древней архитектуры, которую можно было увидеть в Египте, Камбодже или Сиаме. Его форма пирамиды и семь этажей в высоту. Считается, что он был построен для камбоджийских солдат, которые при короле служили местом поклонения. В здании четыре входа с каждой стороны, а на верхние этажи ведет лестница. Кто его построил, до сих пор остается загадкой. Поскольку здание было прочным, считалось, что здесь находилась своего рода дагаба.
ГалпотаГал Пота
Эта каменная плита с надписью о короле Ниссанкамалле, известная как Гал Потха, или Книга камней, была принесена из Михинтале, Анурадхапу.
පොළොන්නරුව
සංස්කෘතික ත්රිකෝණයෙහි අනුරාධපුරයට නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත්තේ ශ්රී ලංකාවේ දෙවන අගනගරය වූ පොළොන්නරුව ය. පොළොන්නරු උරුමය සියවස් දෙකක පමණක් පැවතුණත් එහි රජ පරපුර පහසුවෙන් අමතක කළ නොහැකි අන්දමට සුවිසල් ස්මාරක රාශියක් ඔවුන් ඉතිරි කර ගොස් තිබේ. පොළොන්නරුව පළමුවෙන් අගනගරය බවට පත්කරන ලද්දේ වසර 52කට පසු චෝළ ආක්රමණිකයන් පරදවා දේශය මුදා ගත් 1 වන විජයබාහු රජතුමා විසිනි. ඉන්පසු විජයබාහු රජ තම දීර්ඝ පාලන කාලය යෙදෙව්වේ දේශය යළි ගොඩනැගීම සඳහා ය. එසේ හෙයින් පොළොන්නරු නගරය මූලික වශයෙන් පරාක්රමබාහු රජතුමාගේ නිර්මාණයක් වන්නේ ය. එතුමන් විසින් නගරය වටා ප්රාකාරයක් ඉදි කරන ලද අතර ඇතුළු නුවර ආරක්ෂක ප්රාකාර තවත් ශක්තිමත් කරවන ලදි. එතුමා විසින් පොළොන්නරුවේ පිහිටි වැව් තුනක් එකතු කොට සුවිසල් පරාක්රමබාහු සමුද්රය ඉදිකරන ලදි.
පොළොන්නරුව අසහාය නගරයක් වන්නේ එහි ඇති දර්ශනීය මහා ගොඩනැගිලි නිසා ය. ඒවා බෞද්ධ මෙන් ම හින්දු සංස්කෘතියටත් අයත් ය. ලංකාතිලකය, තිවංක පිිළිමගෙය, වටදාගෙය, සත්මහල් ප්රාසාදය වැනි මහා විහාර මන්දිර යනු සංචාරකයින් විසින් නැරඹිය යුතු දර්ශනීය ස්ථාන අතුරෙන් ස්වල්පයකි.
පරාක්රමබාහු රජුගේ රජමාළිගාව
මහල් පහකින් සමන්විත වී යැයි කියනු ලබන අති දැවැන්ත ලෙස ගඩොලින් නිර්මිත පරාක්රමබාහු රජ මාළිගය සිත් ඇදගන්නාසුලූ ගොඩනැගිල්ලකි. රජු මෙය ශක්රයාගේ වාස භවනය සිහිපත් කරමින් වෛජයන්ත ප්රාසාද යැයි නම් කළේ ය. මාළිගයට ඇතුළු වන විට ම ඇත්තේ දැවැන්ත බිත්තිවලින් ආවරණය වී ඇති මහා ශාලාවකි. මෙය රජුගේ දැකුම් මඩුව වන්නට ඇත. මෙම මාළිගා සංකීර්ණයට බිසෝවරුන් සඳහා වූ වෙන ම මාළිගා කොටසක්, නිලධාරී නිවාස, උද්යාන හා නාන පොකුණු ඇතුළත් විය. සම්පූර්ණ මාළිගා සංකීර්ණය ම පුළුල් කොටු පවුරකින් සුරක්ෂිත විය. එහි මුරකුටි, මුර අට්ටාල, චංකමන පථ ආදියෙන් පවුර සමන්විත ව තිබුණි.
දළදා මලූව
පරාක්රමබාහු මාළිගා සංකීර්ණයෙන් උතුරුදිග කලූ ගලින් උස් කොට තනන ලද විශාල වේදිකාවක් මත පිහිටුවා ඇති දළදා මලූව ගොඩනැගිලි කිහිපයකින් සමන්විත අතර එම ගොඩනැගිලි පොළොන්නරු අවධියේ වාස්තු විද්යා නිර්මාණයන්ගේ ශ්රී විභූතිය මනා ව ප්රකට කරයි. මෙහි ථුපාරාම පටිමාඝරය ද අටදාගේ නම් දළදා මාළිගාව ද සැටදාගේ නම් පාත්රා ධාතු මන්දිරය ද නිශ්ශංකලතා මණ්ඩපය ද ගල්පොත ශිලා ලේඛනය ද සත්මහල් ප්රාසාදය නම් විශේෂ ගොඩනැගිල්ල ද පිහිටා තිබේ.
වටදාගේ
දළදා මලූවට ඇතුළු වන විට වම් අත පැත්තේ කවාකාර ගොඩනැගිල්ලක් වන වටදාගේ පිහිටා තිබේ. මෙහි මධ්යයේ වූ ඉහළ මාලයකයෙහි පරාක්රමබාහු රජ දවස දළදා වහන්සේ වැඩ හිඳුවා තිබුණු බව පැවසේ. වටදාගේ මැද චෛත්යයකි. වටේට සිව් කොනේ බුද්ධ ප්රතිමා ය. මෙහි දොරටුවේ පාදමෙහි පොළොන්නරුව අවධියට අයත් අගනා ම සඳකඩ පහණ පිහිටා ඇත.
හැටදාගේ
නිශ්ශංකමල්ල රජු විසින් සැට දිනකින් නිමවන ලදැයි කියන දළදා මාළිගාව ය. ගලින් නිමවා ඇති මෙහි ප්රවේශකයේ බිත්තියෙහි ද පිටත බිත්තියෙහි ද අභ්යන්තරයේ පළමු කුටියෙහි ද නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා ම විසින් කොටවන ලද ශිලා ලේඛන තිබේ. මෙහි සෝපාන පද්ධතියක් ඇතත් ඉහළ මාලයේ කොටස් දැනට ඉතිරි වී නැත.
අටදාගේ
පොළොන්නරුවේ ඇති පළමු දළදා මාළිගාව වන්නේ 1 වන විජයබාහු රජු විසින් 11 වන සියවසේ දී නිම වන ලද අටදාගේ ය. අටදාගේ යන නමින් දැක්වෙන්නේ මෙය ධාතූන් වහන්සේලා අට නමකට සෙවණ දුන් බව ය. දැනට මින් ශේෂ වී ඇත්තේ ගල් කණු 54ක් පමණි. ඒවා මගින් දළදා වහන්සේ තැන්පත් ව තිබූ ඉහළ මාලය දරා සිටින්නට ඇත. මෙම ටැම් බොහොමයක සෙල්ලිපි ඇත. මෙහි ඇති දෙමළ සෙල් ලිපියකින් අටදාගේ එදා ආරක්ෂා කළ දකුණු ඉන්දීය මුරභටයින්ට දළදා වහන්සේ ආරක්ෂා කරන ලෙස දන්වා තිබේ. මෙම සිද්ධිය වර්තමාන රෝමයේ පාප් වහන්සේ ස්විස් ජාතික ආරක්ෂකයින් විසින් රකිනු ලැබීම සිහිගන්වන්නකි. ධාතුගෙය එහා කෙළවරේ මීටර් තුනක් පමණ උසින් යුතු බුදු පිළිමයකි.
නිශ්ශංක ලතා මණ්ඩපය
දළදා මලූවේ ඇති ඉතා මනහර ගොඩනැගිල්ලක් නම් ශ්රී ලාංකීය වාස්තු විද්යාවෙහි පුෂ්පමය අලංකරණ සඳහා මහඟු උදාහරණයක් සපයන නිශ්ශංක ලතා මණ්ඩපයයි. පෞරාණික බොහෝ ගොඩනැගිලිවල දක්නට ලැඛෙන ඍජු ස්තම්භ වෙනුවට මෙහි ඇත්තේ ලතාකාරයට වක් ව නැගී සිටින ස්තම්භ සමූහයකි. නිශ්ශංකමල්ල රජු විසින් 12 වන සියවසේ දී කරවන ලද මෙය මධ්යයේ කුඩා ස්තූපයක් තිබුණු අතර ස්තම්භයන් විසින් දැව වහළක් දරා සිටින්නට ඇත.
වක් වූ ස්තම්භ මුදුනෙහි නෙළුම් මල් දරා සිටින නෙළුම් දඩු නිරූපණය කෙරෙන්නේ ය. කළින් පැවති සරලභාවය මුල් කරගත් කලා ස්වරූපයන්ගෙන් වෙනස් වී වඩා විචිත්ර අලංකරණ සහිත කලාවකට නැඹුරුවීමක් මෙම ගොඩනැගිල්ලෙන් දැකිය හැකි ය.
සත්මහල් ප්රාසාදය
මෙය අන් කිසි තැනක නැති කේවල නිර්මාණයකි. එයට මුල් වූයේ පුරාණ ඊජිප්තුව, කම්පුචියාව හෝ සියමේ ඇති නිර්මාණ ස්වරූපයක අතීත නිරූපණය විය හැකි ය. මෙය නමින් සඳහන් පරිදි ඉහළට කුඩාව නැගෙන පිරමීඩාකාර මහල් සතකින් යුක්ත ය. මෙය රජතුමාගේ සේවයේ සිටි කම්පුචියානු හේවායන්ගේ පුද පූජා සඳහා ඉදිකරන ලදැයි සැලකේ. එයට දොරටු සතරක් සිව්දිගින් තිඛෙන ආකාරය දක්වා ඇති අතර ඉහළ මාලවලට නැගීම සඳහා පියගැට ද පසෙකින් නිමවා තිබේ. කවරෙකුගේ නිර්මාණයක් ද යන්නත් අවිනිශ්චිත ය.
ගල්පොත
නිශ්ශංකමල්ල රජුගේ ශිලා ලේඛනයක් වන මෙය අඩි 26 අගල් 10 ක් දිග වන අතර අඩි 4 අගල් 2 ක් පමණ පළලකින් හා අඩි 2 ක් පමණ ඝණකමින් යුක්ත වේ. එහි ඇති ශිලා ලේඛනයෙන් සදහන් වන්නේ නිශ්ශංකමල්ල ශ්රී ලංකාවට පැමිණි ආකාරයත්, දැනුම ලබාගත් ආකාරය හා රාජ්යත්වය සදහා තමුන් සුදුසුකම් ලබාගත් ආකාරයයි. මෙහි සඳහන් ආකාරයට මෙම ශිලා කුට්ටිය ගෙනවිත් ඇත්තේ මිහින්තලේ සිටය. ගල්පොත දෙපැත්තේ හස්තීන් විසින් ජලයෙන් නාවනු ලබන සරස්වතී දෙවඟනගේ රූපයක් කොටා ඇත.
ආළාහන පිරිවෙන
මෙය භික්ෂු අධ්යාපන ආයතනයක් ලෙස පරාක්රමබාහු රජතුමා විසින් ගොඩනංවන ලද්දකි. මෙය ගොඩනැගීමේ දී ඔහු විසින් ස්වභාවික ව පිහිටි කඳු ගැටය මද වශයෙන් බෑවුම් සහිත මාලකවලට සකස් කරන ලද අතර ඉහළ ම මාලකය වේදිකා දෙකක් ලෙස සමතලා කරන ලදි. කඳු ගැටය දාගැබක් සඳහා සකස් කෙරුණි. එම දාගැබ කිරි වෙහෙර නම් විය. ලංකාතිලක පටිමාඝරය ද බද්ධසීමා ප්රාසාදය නම් සන්නිපාත ශාලාව ද එහි ඉදි කෙරුණි. මෙම ස්ථානයෙහි මධ්යම සංස්කෘතික අරමුදල විසින් කරන ලද කැණීම්වලින් තවත් බොහෝ ගොඩනැගිලි ගැන දැනගන්නට ලැබුණි. ඉන් විශේෂ වන්නේ 12 වන සියවසේ භික්ෂූන් සඳහා වූ රෝහලක නටඹුන් ය. එතැනින් පෙර දවස භාවිත වූ ශල්ය උපකරණ ද ලැබී තිබේ.
ලංකාතිලක පටිමාඝරය
ආළාහන පිරිවෙනට අයත් ලංකාතිලක පටිමාඝරය පරාක්රමබාහු රජතුමා විසින් කරවන ලද්දකි. විශාල ගොඩනැගිල්ලක් වූ මෙය මුලින් පස් මහලකින් යුක්ත විණැයි කියවේ. එයට ප්රවේශ වන ද්වාරයේ දෙපස ගඩොලින් නිම වූ සුවිසල් ස්තම්භ දෙකක් වේ. මෙම යෝධ ගොඩනැගිල්ල පුරාණ ග්රීසියේ තිබුණු ගොඩනැගිලි හා සමාන කොට ඇත. මෙහි ගඩොලින් බැඳ තිබුණු බුදු පිළිමය මුල දී අඩි 40ක් උස විය. පොලොන්නරුව යුගයට අයත් බිතුසිතුවම් සාදක මෙහි දක්නට හැකිය.
තිවංක පටිමාඝරය
පොළොන්නරු යුගයට අයත් හොදින් ආරක්ෂා වී ඇති ප්රතිමා ගෘහයක් ලෙස තිවංක පිළිමගෙය හඳුනාගත හැකිය. විශේෂයෙන් පොළොන්නරු යුගයට අයත් බිතුසිතුවම් විශාල ප්රමාණයක් මෙහි දී දක්නට හැකිය. මෙම ගොඩනැගිල්ලේ පිටත බිත්තියෙහි ඉතා මනරම් ප්රතිමා කැටයම් දැක්ක හැකි ය. මෙහි සිංහ රූප, වාමන රූප ඒ අතරින් විශේෂ ය. ගොඩනැගිල්ල ඇතුළත බිත්තිවල මධ්යකාලීන විහාර මන්දිරයන්හි නිතර නිරූපණය වූ බුදුරදුන් අවසාන භවයේ උපත ලබා සිටි තුසිත දිව්ය භවනයේ දෙවි දේවතාවුන් නිරූපණය කර තිබේ. මෙම පටිමාඝරයෙහි වන්දනාකරුවන්ගේ සිත් බුදුරදුන් වෙත යොමු කරමින් පහන් සිත් වැඩීම සඳහා දෘශ්යමය කලාව භාවිත වූවයි කිව හැකි ය.
නිශ්ශංකමල්ල රාජ සභා මණ්ඩපය
ශිලාමය පුවරුවලින් හා ස්ථම්භවලින් නිර්මිත නිශ්ශංකමල්ල රාජ සභා මණ්ඩපය එහි අසුන්ගත් ඒ ඒ නිලධාරීන් ගැන ද සඳහන් කෙරෙන විශේෂ ගොඩනැගිල්ලකි. එම අවධියෙහි රාජ සභාවට ඇතුළත් ව සිටි නිලධාරීන්ගේ නාම මෙම ගල් ටැම්වල කොටා ඇත. මණ්ඩපයේ දකුණු කෙළවර ගලින් නිම වූ සුවිසල් සිංහ රූපයකි. සිංහ උදරයේ කොටා ඇති ශිලා ලේඛනයක පැවසෙන පරිදි මෙය රජුගේ සිංහාසනය විය.
පරාක්රම සමුද්රය
පරාක්රම සමුද්රය නිම වී ඇත්තේ කළින් පැවති වැව් තුනක් යා කොට තවත් විශාල කිරීමෙනි. එහි නිර්මාතෘ මහා පරාක්රමබාහු රජතුමා ය. උතුරු කොටසෙහි ඇත්තේ තෝපා වැව ය. මැද කොටසේ එරමුදු වැවත් දකුණු කොටසේ දුඹුටුලූ වැවත් තිබුණි. රජුගේ අරමුණ වූයේ දේශය සහලින් ස්වයංපෝෂිත කර මෙය “පෙරදිග ධාන්යාගාරය” බවට පත් කිරීම ය. මෙය වැව් බැම්මේ පිහිටා ඇති තානායමේ සිට බලන සංචාරකයන්ගේ මන බඳින දර්ශනයකි.
රන්කොත් වෙහෙර
නිශ්ශංකමල්ල රජතුමා විසින් තනවන ලද රන්කොත් වෙහෙර හෙවත් ස්වර්ණමාලී ස්තූපය අනුරාධපුරයේ සුප්රකට රුවන්වැලි සෑය හා සමාන ය. දාගැබ් මළුවට ඇතුළු වන තැන ගලින් නිම වූ ආසනයක් ඇත. එහි කොටා ඇති සෙල්ලිපියෙන් කියැවෙන්නේ රජතුමා එහි හිඳගෙන ස්තූප නිර්මාණය නැරඹූ බව ය. ස්තූපය වෙත යෑමට ගලින් නිම වූ මාර්ගයක් තිබේ. ස්තූපයේ සිව් දිග් භාගය සඳහා ඇතුළු වීමට ද්වාර ඇත. ස්තූපයේ ගෝලාකාර ගර්භය ඉදි කැරුණේ මධ්යයෙහි පිහිටුවන ලද ඝන චතුරශ්රයක් මත ය. මෙය ස්තූප නිර්මාණයෙහි විශේෂ උපක්රමයක් වේ.
ගල් විහාරය
ගල් විහාරය යනු ආළාහන පරිශ්රයට උතුරෙන් පිහිටා ඇති මනරම් ශිලා ප්රතිමා කීපයකින් සමන්විත විහාරයකි. මහා පරාක්රමබාහු රජතුමා විසින් ඉදිකළ මෙය පුරාණයේ උත්තරාරාමය ලෙස හැඳින්වුණු මෙහි බුදුරදුන් ඉරියව් තුනකින් නිරූපිත ය. එනම් හිඳි පිළිම දෙකක්, හිටි පිළිමයක් හා සැතපෙන පිළිමයක් වශයෙනි. ශ්රී ලාංකේය ප්රතිමා ශිල්පයෙහි අති විශිෂ්ටතම නිර්මාණ ලෙස මෙම ප්රතිමා හැඳින්විය හැකි ය.
