[:en]
MEDIA RELEASE
Text of a speech delivered by the Hon. Prime Minister Mahinda Rajapaksa at the Prime Minister’s Office on
Sunday the 2nd December 2018.
Most venerable members of the Maha Sangha, Clergymen of all religions, and my dear friends,
It is only in Sri Lanka that you will find political parties agitating against the holding of a general election that has already been declared. In the gazette notification dated 09 November 2018 issued by the President in accordance with the provisions of our Constitution and the Parliamentary Elections Act, dates had been fixed to call for nominations from the 19th to the 26th November, to hold the poll on the 5th January 2019, and for the new Parliament to meet for the first time on the 17th January. If things had gone accordingly, stability would soon have been restored to this country.
Last year, in November 2017, there was the danger of the local government elections being postponed indefinitely because certain individuals had petitioned the Court of Appeal against the holding of the local government elections citing delimitation issues. However when the Chairman of the Elections Commission declared that he will proceed to hold elections at least in respect of the local government institutions that were not subject to litigation, the then government reluctantly fell in line and agreed to hold elections. With that the peitioners who had gone before the Court of Appeal quietly withdrew their petitions. It was quite clear in that instance, that the court procedure was being misused for a political purpose.
Today, six of the nine provinces in the country do not have functioning provincial councils. The previous government avoided holding elections to the provincial councils for more than one year. We held the Eastern Provincial Council election in 2008 even before the war had ended, immediately after clearing the province of the LTTE. Once the de-mining of the Vanni was complete, we held provincial council elections in the northern province as well in 2013. Today, without any war in the country, both those provinces do not have provincial councils. The previous government put off provincial council elections indefinitely by deliberately refraining from fulfilling the conditions relating to the delimitation of constitutencies in Act No. 17 of 2017 which was rushed through Parliament last year just days before the Sabaragamauwa, North Central and Eastern Provincial Councils were to stand dissolved.
I am placing on record this explanation because the UNP and its affilaited political parties have been making misleading statements from the political platform with a view to deceiving the general public. From the time of our first Parliament, elections were called early whenever necessary to overcome situations of political turbulence. In 1952 when the then Prime Minister D.S.Senanayake died, a division emerged within the UNP regarding the succession. Even though the effective number two in the party was Sir John Kotelawala, the then Governor General Lord Soulbury invited Dudley Senanayake to be the Prime Minister. Within days of swearing in as Prime Minister, Dudley Seneyake summoned a general election and obtained a fresh people’s mandate to contain the divisions within the ruling party.
In 1959 after the assassination of S.W.R.D.Bandaranaike, W. Dahanayake became Prime Minister. When rifts emerged within his Cabinet, he too called a general election. The Governor General’s power to dissolve Parliament was provided for in Article 15 of the 1948 Constitution. Even though Parliamentary conventions like dissolving parliament when the statement of government policy is rejected or when a government loses the budget were not expressly stated in the 1948 Constitution, those conventions applied in Sri Lanka because we closely followed the British system of Parliamentary government at that time.
Provisions relating to the President’s power to dissolve Parliament in our first Republican Constitution of 1972, were found in Article 21. The convention of dissolving Parliament if the statement of government policy was rejected, or a budget was defeated found mention in Article 99 of that Constitution. With regard to the second Republican Constitution of 1978, the President’s power to dissolve Parliament and the convention of dissolving Parliament in the event of a rejection of the statement of government policy or the budget, found mention in Article 70(1). I have no intention of dealing with any matter that is before courts. All these are matters that are being discussed in the media, the social media and in society in general.
The UNP and its allies claim that the 19th Amendment repealed and replaced the old Article 70(1) of the 1978 Constitution, and that according to the new article 70(1), the President cannot dissolve Parliament until the lapse of four and a half years. They claim that an early dissolution will be possible only if Parliament passes a resolution by a two thirds majority requesting the President to dissolve Parliament. All the provisions relating to the dissolution of Parliament in the 1978 Constitution, were found in the old article 70(1) before the 19th Amendment. If those provisions have been abolished, then there are no provisions in the present Constitution to dissolve Parliament in the event of a government losing a vote of no confidence, the vote on the budget or the statement of government policy.
Such restrictions are completely contrary to the Parliamentary tradition. Most countries with a Parliamentary form of government have ceremonial heads of state. Even in such countries, the head of state can exercise his discretion in dissolving Parliament. The British constitutional authority A.V.Dicey has said that if the Crown is of the view that the opinion of the public is different to that of the majority in Parliament, the Crown has the discretion to dissolve Parliament and summon a general election. In 1975, the Governor General of Australia sacked Prime Minister Gough Whitlam and called a general election entirely at his own discretion.
Dr B.R.Ambedkar, the founder of the Indian Constitution has said that the President of India can exercise his discretion when deciding whether to dissolve Parliament. The Governors of the Indian states who are representatives of the President, have exercised that discretion from the very beginning. In 1970, President V.V.Giri exercised his discretion in dissolving Parliament despite the protests of the opposition which had a majority in Parliament. In 1979, President Sanjiva Reddy exercised his discretion and dissolved Parliament due to a situation of near anarchy in the Lower House.
That was in countries with ceremonial heads of state. However the Sri Lankan head of state is an Executive President directly elected by the people. It has been clearly stated in the Supreme Court determination on the 19th Amendment that the power that the sovereign people have vested in the President cannot be removed without a two thirds majority in Parliament and a referendum. Even though it is claimed that the President’s power to dissolve parliament that had been provided for in the old Article 70(1) have been removed, what has actually happened is that those provisions have been taken to another part of the Constitution.
While amending the old Article 70(1), the 19th Amendment also introduced a new subsection (2)(c) to Article 33 of the Constitution. What this new provision says is that ‘in addition to the powers, expressly assigned to the President by the Constitution or other written law, the President shall have the power…to summon, prorogue and dissolve Parliament’. The new provision that has been introduced to the Constitution in the form of article 33(2)(c) has not been made subject to Article 70(1) as amended by the 19th Amendment either.
That is obviously why the 2015 Supreme Court determination on the 19th Amendment did not say that the amendment made to the old article 70(1) had reduced the President’s powers to dissolve Parliament. If the purpose was to reduce the President’s powers, an amendment would have been made only to Article 70(1). Legal experts are of the opinion that the reason why the President’s powers to dissolve parliament which were provided for in the old Article 70(1) have been reintroduced to the Constitution in the form of Article 33(2)(c) is because the President’s power in that regard cannot be taken away except through a referendum.
The 19th Amendment shifted other provisions of the Constitution from one place to another in a similar manner. The old article 42 which declared that the President was responsible to Parliament in the execution of his duties was repealed and the same provision without any change in the wording, was reintroduced as Article 33A by the 19th Amendment. Only the drafters of the 19th Amendment will know why that was done. But the end result is that the President continues to be responsible to Parliament under the 19th Amendment just as he was before the 19th Amendment was introduced. The same applies when a power that the President had under the old Article 70(1) is reintroduced to the Constitution in the form of Article 33(2)(c).
After the 19th Amendment, Parliamentary conventions have been preserved in our Constitution through Article 33(2)(c). If we ignore that Article and accept only Article 70(1) as amended by the 19th Amendment, then we will be faced with a situation where there is absolutely no provision in the Constitution to dissolve Parliament in the event the government is defeated at a vote on the budget, the statement of government policy or a motion of no confidence is passed against a government. Such a situation is completely contrary to Parliamentary tradition. If even the ceremonial heads of state in countries with parliamentary forms of government can dissolve Parliament and call for fresh elections at their discretion when the circumstances so require, how logical is it to say that the President of Sri Lanka who is vested with the executive power of the state on behalf of the sovereign people cannot dissolve Parliament no matter what happens in the country?
How can it be said that the President does not have the power to dissolve Parliament when Article 33(2)(c) was specifically introduced to the Constitution by the 19th Amendment? It took only 56 votes in Parliament to pass into law Act No. 5 of 2018 which put in place a legal framework to hand over our war heroes to foreign courts. How then can one argue that you need 150 votes in Parliament to be able to pave the way for the sovereign people to exercise their franchise? I was recently given a copy of a report published by an inter-governmental organisation called the ‘International Institute for Democracy and Electoral Assistance’. The member states of this organisation include Germany, Australia, Canada, Switzerland and also India and Japan.
According to that report, there are only two countries that require a two thirds majority to dissolve Parliament – Kosovo and Lithuania. However even in those countries the head of state can dissolve parliament if a no confidence motion against the government is adopted or if the statement of government policy is rejected. The only country mentioned therein which has a Parliament that cannot be dissolved under any circumstances until the end of its term, is Norway. However the situation in Norway is very different to ours. The population of Norway is smaller than that or our Western Province. Furthermore, that country is a constitutional monarchy.
Even if a government is defeated in Parliament, it has to continue in office until a new government is appointed by the King. When the King in Council presents the annual budget to Parliament, it will be debated but there is no tradition of defeating budgets in that country. Most of the time, Norway has had minority governments that do not have a majority in Parliament. That is the situation at this moment as well. It should be clear that what works in Norway will not work in Sri Lanka.
The manner in which the French Constitution evolved is also relevant to this discussion. The Constitution that France had before 1940 had made it virtually impossible to dissolve Parliament. This led to chronically unstable governments being formed in France during those years. In 1940, Hitler invaded France. After being liberated from the German occupation, France promulgated a new Constitution in 1946 which relaxed the provisions relating to the dissolution of Parliament and allowed the calling of fresh elections in the event where two no confidence motions are passed against a government within a period of 18 months. However, because even that did not suffice to ensure stable governments, the present Constitution of France which was adopted in 1958 has given the President the power to dissolve Parliament at his discretion.
We must learn from those experiences. Since the dissolution of Parliament and the holding of fresh elections will have implications for the person ordering such actions as well, no head of state will take such a decision lightly. Such a decision will be made only in serious situations. The only way to restore stability to a destablised democracy, will be through a general election. According to our Constitution, sovereignty is vested in the people and not in Parliament. The manner in which the people exercise their sovereignty is through the franchise. I invite all those who respect democracy to give careful thought to these matters.
May the blessings of the Tripple Gem be upon you,
God bless you,
and my best wishes for the future.
Prime Minister Mahinda Rajapaksa
[:ru]
МЕДИА-РЕЛИЗ
Текст выступления, предоставленного достопочтенным. Премьер-министр Махинда Раджапакса в офисе премьер-министра
Воскресенье 2 декабря 2018 года
Самые почтенные члены Маха Сангхи, Священнослужители всех религий и мои дорогие друзья,
Только в Шри-Ланке вы обнаружите, что политические партии встретятся против проведения всеобщих выборов, которые уже были объявлены. В уведомлении по бюллетеням от 09 ноября 2018 года, выданном Президентом в соответствии с положениями нашей Конституции и Закона о парламентских выборах, были установлены даты для назначения кандидатов с 19 по 26 ноября, чтобы провести опрос 5 января 2019 год, а новый парламент должен встретиться впервые 17 января. Если бы все пошло соответственно, стабильность вскоре была бы восстановлена в этой стране.
В прошлом году, в ноябре 2017 года, существовала опасность того, что выборы в местные органы власти будут отложены на неопределенный срок, поскольку некоторые лица обратились в Апелляционный суд с просьбой о проведении выборов в местные органы власти с указанием вопросов делимитации. Однако, когда Председатель избирательной комиссии объявил, что он продолжит проводить выборы, по крайней мере, в случае институтов местного самоуправления, которые не подлежат судебному разбирательству, правительство невольно согласилось на выборы и согласилось провести выборы. При этом ученики, прошедшие в Апелляционном суде, спокойно отозвали свои петиции. В этом случае было совершенно очевидно, что судебная процедура была использована неправильно для политической цели.
Сегодня в шести из девяти провинций страны нет действующих провинциальных советов. Предыдущее правительство избегало проведения выборов в советы провинций более одного года. Мы провели выборы в Восточный провинциальный совет в 2008 году еще до окончания войны, сразу после освобождения провинции ТОТИ. Как только разминирование Ванни было завершено, мы также провели выборы в провинциальные советы в северной провинции, а также в 2013 году. Сегодня, без какой-либо войны в стране, в обеих провинциях нет провинциальных советов. Предыдущее правительство откладывало выборы в провинциальные советы на неопределенный срок, преднамеренно воздерживаясь от выполнения условий, связанных с делимитированием конституций в Законе № 17 из 2017 года, который был брошен через парламент в прошлом году за несколько дней до того, как Сабарагамаува, Советы Северного и Восточного провинций должны были расстаться.
Я учитываю этот отчет, поскольку УНП и его аффилированные политические партии вводят вводящие в заблуждение заявления с политической платформы, чтобы обмануть широкую общественность. Со времени нашего первого Парламента выборы назывались ранними, когда это необходимо, для преодоления ситуаций политической нестабильности. В 1952 году, когда умер бывший тогдашний премьер-министр Д. Сенанаяк, в рамках УНП в подразделении возникло разделение на правопреемство. Несмотря на то, что эффективным парнем в партии был сэр Джон Котававала, тогдашний генерал-губернатор Лорд Соулбери пригласил Дадли Сенанаяка стать премьер-министром. В течение нескольких дней после приведения к власти в качестве премьер-министра Дадли Сенейкэ вызвал всеобщие выборы и получил мандат новых людей, чтобы содержать подразделения внутри правящей партии.
В 1959 году после убийства С.В.Д.Бандаранаике В. Даханаяк стал премьер-министром. Когда в его кабинете возникли трещины, он также назвал всеобщие выборы. Полномочия генерал-губернатора по распущению парламента были предусмотрены в статье 15 Конституции 1948 года. Несмотря на то, что парламентские конвенции, такие как распускание парламента, когда заявление о государственной политике отвергается или когда правительство теряет бюджет, не были четко указаны в Конституции 1948 года, эти конвенции применялись в Шри-Ланке, поскольку мы внимательно следили за британской системой парламентского правления того времени ,
Положения, касающиеся полномочий президента распустить Парламент в нашей первой республиканской конституции 1972 года, были найдены в статье 21. Конвенция о роспуске парламента, если заявление о государственной политике было отклонено или бюджет был побежден, нашел упоминание в статье 99 этой Конституции , Что касается второй Конституции Республики Узбекистан от 1978 года, то полномочия президента распустить Парламент и Конвенцию о роспуске парламента в случае отклонения заявления о государственной политике или бюджете, содержащегося в статье 70 (1). Я не собираюсь иметь дело с какими бы то ни было вопросами, стоящими перед судами. Все это вопросы, которые обсуждаются в средствах массовой информации, социальных медиа и обществе в целом.
УНП и его союзники утверждают, что 19-я поправка была отменена и заменена старой статьей 70 (1) Конституции 1978 года и что согласно новой статье 70 (1), президент не может распустить Парламент до истечения четырех с половиной года. Они утверждают, что раннее растворение будет возможно только в том случае, если Parli
Премьер-министр Махинда Раджапакса
[:SI]
මාධ්ය නිවේදනය
ගරු අග්රාමාත්ය මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා 2018 දෙසැම්බර් 02 වෙනි ඉරිදා
අග්රාමාත්ය කාර්යාලයේ සිට කරන ලද කතාවේ පිටපත.
අති පූජනීය මහා සංඝරත්නයෙන් අවසරයි, සියලු ආගම්වල පූජකතුමනි, හිතවතුනි, මිත්රවරුනි,
කැඳවපු මහ මැතිවරණයක් පවත්වන්න එපා කියලා කියන දේශපාලන පක්ෂ සිටින එකම රට ලංකාවයි. අපේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට හා පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණ පනතට අනුව යමින්, ජනාධිපතිතුමා 2018 නොවැම්බර් 09 වෙනි දින පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරිමින් නිකුත් කල ගැසට් පත්රයේ නොවැම්බර් 19 හා 26 අතර නාමයෝජනා භාර ගැනීමටත්, 2019 ජනවාරි 5 වෙනිදා ඡන්දය පැවැත්වීමටත්, නව පාර්ලිමේන්තුව ජනවාරි 17 වන දා මුල් වරට රැස්වීමටත්, දින වකවානු සියල්ලම නියම කරලයි තිබුණෙ. ඒ අනුව කටයුතු සිදුවුණා නම් ඉතාම කෙටි කලකින් රට නැවතත් ස්ථාවර වෙනවා.
2017 නොවැම්බර් මාසයේදීත් පලාත් පාලන ඡන්දය පවත්වනවට විරුද්ධව පෙත්සම්කරුවන් පිරිසක් අභියාචනාධීකරණයට යෑම නිසා පලාත් පාලන ඡන්දයත් දින නියමයක් නැතුව කල් යෑමේ අවදානමක් මතුවුණා. නමුත් මැතිවරණ කොමිසමේ සභාපතිවරයා නඩු නැති පලාත් පාලන ආයතන වලට හෝ ඡන්ද පවත්වන බව ප්රකාශ කෙරුවාම පැවති ආණ්ඩුවට අකමැත්තෙන් වුනත් ඒකට එකඟ වෙන්න සිදු වුණා. උසාවියට ගිය පෙත්සම් කාරයොත් හෙමින් සීරුවේ නඩු ඉල්ලා අස්කර ගන්තා. එතනදී දේශපාලන අභිමතාර්ථ වෙනුවෙන් උසාවි ක්රියාදාමය අවභාවිතා කිරීමක් පැහැදිලිව පෙනෙන්න තිබුණා.
අද වෙනකොට පලාත් 9න් පලාත් 6ක පලාත් සභා නැහැ. පැවති ආණ්ඩුව අවුරුද්දකට වැඩි කාලයක් පලාත් සභා ඡන්දය මඟහැරියා. අපි නැගෙනහිර පළාතෙන් කොටි සංවිධානය පන්නල යුද්ධය ඉවර වෙන්නත් කලින් 2008 පලාත් සභා ඡන්දය පැවැත්වුවා. වන්නියේ බිම් බෝම්බ ඉවත්කරල 2013 දී උතුරු පලාත් සභා ඡන්දෙත් පැවැත්වුවා. අද රටේ කිසිම යුද්ධයක් නැතුවත් මේ පලාත් දෙකේම පලාත් සභා නැහැ. ගිය අවුරුද්දෙ සබරගමුව, උතුරු මැද, හා නැගෙනහිර පලාත් සභා විසිරෙන්න දවස් කීපයක් තිබියදී, පලාත් සභා මැතිවරණ ක්රමය වෙනස් කරන්න කඩිමුඩියේ ගෙනාපු 2017 අංක 17 දරණ පනතේ කොට්ඨාශ සීමා නීර්ණය කිරීමට අදාල කොන්දේසි සිතා මතාම ඉටු නොකර සිටීමෙන් තමයි පැවති ආණ්ඩුව දින නියමයක් නැතුව පලාත් සභා ඡන්ද කල් දමා ගත්තේ.
මම මේ පැහැදිලි කිරීම කරන්නෙ එක්සත් ජාතික පක්ෂය ප්රමුඛ හවුල දේශපාලන වේදිකාවේදී වැරදි කරුණු හුවා දක්වමින් ජනතාව නොමඟ හරිමින් සිටින නිසයි. අපේ රටේ පළමු පාර්ලිමේන්තුවේ ඉඳලම, දේශපාලන අස්ථාවරත්වයක් ඇතිවුණාම මහ මැතිවරණ කැඳවපු එක තමයි සිදු වුණේ. 1952 දී ඩී.එස්. සේනානායක මැතිතුමා මිය ගිය වෙලාවේ, යූ.එන්.පී ආණ්ඩුව ඇතුලේ අගමැතිකම සම්බන්ධයෙන් ලොකු බෙදීමක් ඇති වුණා. පක්ෂයේ දෙවනියා සර් ජෝන් තොලාවල වුණත්, එකල අග්රාණ්ඩුකාර සෝල්බරි ස්වාමිවරයා, අගමැති වෙන්න ආරාධනා කලේ ඩඩ්ලි සේනානායක මහතාට. ඩඩ්ලි සේනානායක මහතා කලේ අගමැති හැටියට දිවුරුම් දීලා දවස් ගණනක් ඇතුලත මහ මැතිවරණයක් කැඳවලා ජනතා වරමක් තුළින් ආණ්ඩුව තුළ ඇතිවෙලා තිබුණ බෙදීම පාලනය කර ගන්න එකයි.
1959 දී එස්.ඩබ්ලිව්.ආර්.ඩී. බණ්ඩාරනායක මැතිතුමා ඝාතනය වුණාට පස්සෙ ඩබ්ලිව්. දහනායක මහතා අගමැති වුණා. ඔහුගේ ආණ්ඩුව තුළ ගැටුම් ඇතිවුණාම එතුමත් කලේ වහාම මහ මැතිවරණයක් කැඳවන එකයි. අපේ 1948 ව්යවස්ථාවේ, අග්රාණ්ඩුකාරයාට පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීමට ඇති බලතල ගැන සඳහන් වුණේ 15 වෙනි වගන්තියේ. රාජාසන කතාව හෝ අයවැයක් පැරදුනාම පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීම වගේ සම්ප්රදායන් 1948 ව්යවස්ථාවේ ප්රකාශිතවම සඳහන් නොවුනත්, ඒ කාලේ අපේ ආණ්ඩුක්රමය සම්පූර්ණයෙන්ම බ්රිතාන්ය අනුකරණය කළ නිසා ඒ සම්ප්රදායන් ක්රියාත්මක වුණා.
1972 අපේ පළමු ජනරජ ව්යවස්ථාවේ පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති බලතල ගැන කියවුනේ 21 වගන්තියේ. ඊට අමතරව, රාජාසන කතාව පැරදුනාම, අයවැයක් පැරදුනාම පාර්ලිමේන්තුව විසිරුවා හැරීමේ සම්ප්රදායන් ගැන ඒ ව්යවස්ථාවේ 99 වගන්තියේ සඳහන් වුණා. 1978 දෙවන ජනරජ ව්යවස්ථාවේ පාර්ලිමේන්තුව විසිරුවා හැරීමට ජනාධිපතිවරයාට ඇති බලතල ගැනත්, රාජසන කතාව හෝ අයවැය පැරදුණු විට පාර්ලිමේන්තුව විසිරුවා හැරීමේ සම්ප්රදායන් ගැනත් සඳහන් වුණේ 70(1) වගන්තියේ. උසාවිය ඉදිරියේ ඇති නීතිමය කරුණු ගැන මතයක් මම ඉදිරිපත් කරන්නෙ නෑ. මේවා දැන් මාධ්යයේ, සමාජ ජාලවල, හැමතැනම සාකච්ඡා වෙන දේවල්.
මහ මැතිවරණයක් පවත්වනවට විරුද්ධ යූ.එන්.පී ප්රමුඛ හවුල කියනවා 19 වෙනි සංශෝධනයෙන් 1978 ව්යවස්ථාවේ තිබුණු පරණ 70(1) වගන්තිය ඉවත් කරලා අලුතෙන් එකතුකරලා තියෙන 70(1) වගන්තියට අනුව, ජනාධිපතිවරයාට පාර්ලිමේන්තුව අවුරුදු හතර හමාරක් යනකම් විසුරවන්න බෑ කියලා. ඊට කලින් විසුරුවන්න පුලුවන් වෙන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකේ බහුතරයකින් විසුරුවා හැරීමේ යෝජනාවක් සම්මත වුනොත් විතරයි කියලා ඒගොල්ලො කියනවා. 1978 ව්යවස්ථාවේ, පාර්ලිමෙන්තුව විසුරුවා හැරීමට අදාල සියලුම ප්රතිපාදන සඳහන් වුණේ 19 වෙනි සංශෝධනයට පෙර තිබුණු 70(1) වගන්තියෙයි. ඒ වගන්තිය අහෝසි කරලා නම් තියෙන්නෙ, අද ආණ්ඩුවක් රාජාසන කතාව පැරදුනත්, අයවැයක් පැරදුනත්, විශ්වාසභංග යෝජනාවක් සම්මත වුනත්, පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරින්න මොනම ව්යවස්ථාමය ප්රතිපාදනයක්වත් නෑ.
ඒ වගේ සීමා කිරීමක් ඇති කරන එක පාර්ලිමේන්තු සම්ප්රදායට සම්පූර්ණයෙන්ම විරුද්දයි. ලෝකයේ පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්රම සහිත හුඟක් රටවල ඉන්නෙ නාමමාත්ර රාජ්ය නායකයොයි. ඒ වගේ රටවල පවා, සම්ප්රදායක් තියෙනවා රාජ්ය නායකයාට තම අභිමතය හා තක්සේරුව පරිදි පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරින්න පුලුවන් කියලා. බ්රිතාන්යයේ ඒ.වී. ඩයිසි කියන නීති විශාරදයා කියලා තියෙනවා පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතරයේ මතයට වඩා ජනතාවගේ මතය වෙනස් කියලා හැගෙනවනම්, රජතුමාට තම අභිමතය පරිදි පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවන්න පුලුවන් කියලා. 1975 දී ඔස්ට්රේලියාවේ අග්රාණ්ඩුකාරවරයා, තම තනි අභිමතය අනුව අගමැති ගෆ් විට්ලම්ව ධූරයෙන් නෙරපලා මහ මැතිවරණයක් කැදෙවුවා.
ඒ වගේම ඉන්දීය ව්යවස්ථාවේ නිර්මාතෘ ආචාර්ය බී.ආර්.අම්බෙඩ්කාර් කියලා තියෙනවා පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරිය යුතුද නැද්ද කියන එක ඉන්දීය ජනාධිපතිවරයාගේ තක්සේරුව අනුව සිදු විය යුතු බව. ඉන්දීයාවේ ජනාධිපතිවරයාගේ නියෝජිතයන් වෙන ප්රාන්ත ආණ්ඩුකාරවරුන් ප්රාන්ත ව්යවස්ථාදායකයන් විසුරුවා හැරීමේදී ඒ අභිමතය මුල ඉඳලම පාවිච්චි කරලා තියෙනවා. 1970 දී පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතරයක් තිබූ විපක්ෂයේ විරෝධය නොතකා ජනාධිපති වී.වී.ගිරි ඉන්දීය පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හැරියා. 1979 දී සංජීව රෙඩ්ඩි ජනාධිපතිතුමා පාර්ලිමේන්තුවේ ඇති වෙච්ච අරාජිකත්වය හේතුවෙන් පාර්ලිමේන්තුව තම තක්සේරුව අනුව විසුරුවා හැරියා.
එහෙම වුණේ නාමමාත්ර රාජ්ය නායකයෝ ඉන්න රටවල. නමුත් ලංකාවේ ඉන්නෙ ඍජුවම ජනතාව විසින් ඡන්දයෙන් පත් කරන විධායක ජනාධිපතිවරයෙක්. ඔහුට ජනතාව දී ඇති බලය පාර්ලිමේන්තුවේ තුනෙන් දෙකේ බහුතරයක් සහ ජනමත විචාරණයකින් මිස කිසිවෙකුටත් අවලංගු කල නොහැකි බව 19 වන සංශෝධනය ගැන ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය දුන් තීන්දුවේ සඳහන් වෙනවා. 19 වෙනි සංශෝධනයට පෙර ව්යවස්ථාවේ තිබුණු 70(1) වගන්තිය ඉවත් කරයි කියලා කිවුවට, ඇත්තටම සිදු වුණේ 70(1) යටතේ පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවන්න ජනාධිපතිවරයාට හිමි බලතල ව්යවස්ථාවේ වෙනත් තැනකට ගෙන යෑමයි.
පරණ 70(1) වගන්තිය සංශෝධනය කරන අතරම, 19 වෙනි සංශෝධනයෙන් ව්යවස්ථාවේ 33 වගන්තියට අලුතෙන් (2)(ඇ) යන උප වගන්තිය එකතු කලා. මේ වගන්තියෙන් කියවෙන්නෙ, ‘ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් හෝ වෙනත් නීතියකින් ජනාධිපතිවරයාට පවරා ඇති බලතල වලට අමතරව, පාර්ලිමේන්තුව කැඳවීමටත්, වාර අවසාන කිරීමටත්, විසුරුවා හැරීමටත් ජනාධිපතිවරයාට බලය තිබෙන’ බවයි. මේ ආකාරයට අලුතෙන් හඳුන්වාදුන් 33(2)(ඇ) වගන්තිය, 19 සංශෝධනයෙන් වෙනස් කරපු 70(1) වගන්තියට යටත් කියලත් කොහේවත් සඳහන් වෙන්නේ නෑ.
ඒ නිසා වෙන්න ඕන 19 වෙනි සංශෝධනය ගැන 2015 දී ශ්රේෂ්ඨාධිකරණය දුන් තීන්දුවේ, 70(1) වගන්තියට සිදු කර තිබුණු වෙනස්කමින් ජනාධිපතිවරයාගේ බලතල අඩු වුණයි කියලා ප්රකාශ නොවුනේ. 70(1) වගන්තිය වෙනස් කලේ ජනාධිපතිවරයාට ඒ යටතේ තිබුණ බලතල අඩු කිරීමට නම්, 70(1) වගන්තිය පමණක් වෙනස් කරන එක තමයි වෙන්න ඕන. පරණ 70(1) වගන්තියේ ජනාධිපතිට පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවන්න තිබුණ බලය 33(2)(ඇ) වගන්තිය හැටියට නැවත ගෙන ආවේ ජනාධිපතිවරයාට හිමි ඒ බලය ජනමත විචාරණයක් නැතුව අහෝසි කළ නොහැකි නිසා කියලා තමයි නීති විශාරදයෝ කියන්නෙ.
19 වෙනි සංශෝධනයෙන් ඔය විදියටම තවත් වගන්තියක් එක තැනකින් තව තැනකට ගෙනිහිල්ලා තියෙනවා. 1978 ව්යවස්ථාවේ ජනාධිපතිවරයා පාර්ලිමේන්තුවට වගකිව යුතුයි කියපු පරණ 42 වගන්තිය අහෝසි කරලා ඒකෙ වචන මොනවත් වෙනස් නොකර 19 වෙනි සංශෝධනයෙන් 33ඒ වගන්තිය හැටියට ව්යවස්ථාවට නැවත ඇතුල් කරලා තියෙනවා. එහෙම කලේ ඇයි කියලා ඒගොල්ලන්ගෙන් තමයි අහන්න ඕන. නමුත් ඒකෙ ප්රතිඵලය වන්නේ 19 වෙනි සංශෝධනයට පෙරත්, පසුත්, ජනාධිපතිවරයා එකම විදියට පාර්ලිමේන්තුවට වගකිව යුතු වීමයි. පරණ 70(1) වගන්තිය යටතේ තිබුණු බලයක් 33(2)(ඇ) හැටියට නැවත ගෙන ඒමෙනුත් වෙන්නෙ ඒකමයි.
19 වෙනි සංශෝධනයෙන් පස්සෙ, අපේ ව්යවස්ථාව තුළ පාර්ලිමේන්තු සම්ප්රදාය රැකිලා තියෙන්නෙ මේ 33(2)(ඇ) වගන්තියෙන්. ඒ වගන්තිය නොසලකා හැර අපි 19 වෙනි සංශෝධනයෙන් වෙනස් කරපු 70(1) වගන්තිය පමණක් පිළිගත්තොත්, සිද්ධ වෙන්නෙ රාජාසන කතාව පැරදුනත්, අයවැය පැරදුනත්, ආණ්ඩුවට එරෙහි විශ්වාසභංග යෝජනාවක් සම්මත වුනත්, මොනම හේතුවකටවත් පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවන්න බෑ යන නිගමනයට එන්න සිදුවීමයි. එහෙම පාර්ලිමේන්තුවක්, පාර්ලිමේන්තු සම්ප්රදායෙන් බැහැර වූවක්. පාර්ලිමේන්තු ආණ්ඩුක්රම තියෙන රටවල නාමමාත්ර රාජ්ය නායකයන්ටත්, අවශ්යතාවයක් පැන නැගුන විට තම අභිමතය අනුව පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවලා මැතිවරණ කැඳවන්න පුලුවන්නම්, ලංකාවේ පරමාධිපත්ය බලය හිමි ජනතාවගේ විධායක බලය ක්රියාත්මක කරන, ඡන්දයෙන් පත්වෙන ජනාධිපතිට රටේ හා පාර්ලිමේන්තුවේ මොන තත්වයක් ඇති වුණත් පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවන්න බෑ කියන එක කොයි තරම් තර්කානුකූලද?
19 වෙනි සංශෝධනයෙන්ම 33(2)(ඇ) වැනි අලුත් වගන්තියක් ව්යවස්ථාවට හඳුන්වලා දීලා තිබෙද්දිත්, ජනාධිපතිට ඒ වගේ බලයක් නෑ කියන්න පුලුවන්ද? අපේ රණවිරුවන් පිටරට උසාවි වලට භාර දෙන්න නීති හඳපු 2018 අංක 05 දරණ පනත සම්මත වුනේ ඡන්ද 56 න්. නමුත් පාරිලිමේන්තුව විසුරුවලා ජනතා පරමාධිපත්යට ඉඩ දෙන්න පාර්ලිමේන්තුවේ ඡන්ද 150ක් ඕන කියලා තර්ක කරන්න පුලුවන්ද? මට ළඟදි කෙනෙක් ගෙනල්ලා දුන්න “ඉන්ටර්නැෂනල් ඉන්ස්ටිටුට් ෆෝ ඩෙමොක්රසි ඇන්ඩ් ඉලෙක්ටෝරල් ඇසිස්ටන්ස්” කියලා රටවල් ගණනාවක් එකතුවෙලා හඳපු අන්තර් – රාජ්ය ඒ කියන්නේ ඉන්ටර් – ගවර්න්මෙන්ටල් සංවිධානයකින් හදපු වාර්ථාවක්. ඒ සංවිධානයේ ජර්මනිය, ඔස්ට්රේලියාව, කැනඩාව, ස්විස්ටර්ලන්තය වගේම ඉන්දියාව හා ජපානය වගේ රටවලුත් සාමාජිකත්වය දරණවා.
මේ වාර්ථාවට අනුව, ව්යවස්ථාදායකය විසුරුවාහරින්න නම් තුනෙන් දෙකේ බහුතරයක් අවශ්ය රටවල් දෙකයි තියෙන්නෙ – ඒ කොසෝවොයි, ලිතුවේනියාවයි. නමුත් ඒ රටවලත්, ආණ්ඩුවට විරුද්දව විශ්වාස භංග යෝජනාවක් සම්මත වීම, රාජසන කතාව පරාජය වීම වගේ අවස්ථාවල ව්යවස්ථාදායකය විසුරුවන්න රාජ්ය නායකයාට බලය තියෙනවා. නිල කාලය ඉවර වෙනකන් මොනම හේතුවකටවත් ව්යවස්ථාදායකය විසුරුවන්න බැරි ඒකෙ සඳහන් වෙන එකම රට නෝර්වේ රාජ්යයි. නමුත් නෝර්වේ වල තියෙන තත්වය අපේ රටට වඩා ගොඩක් වෙනස්. ඒ රටේ ඉන්නෙ අපේ බස්නාහිර පලාතටත් වඩා අඩු ජනගහණයක්. ඒ වගේම ඒ රට ව්යවස්ථාමය රාජාණ්ඩුවක්.
නෝර්වේජියානු පාර්ලිමේන්තුව තුළ ආණ්ඩුවක් පැරදුනත්, අලුත් ආණ්ඩුවක් පත්වෙන තුරු රජතුමා පරණ ආණ්ඩුවට යන්න දෙන්නේ නෑ. ඒ වගේම රජතුමා ප්රමුඛ රාජ්ය සභාව අයවැය පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරාම ඒක ගැන විවාද කලත්, කවදාවත් පරාජය කරන සම්ප්රදායක් එහේ නෑ. ඉතින් නෝර්වේ වල වැඩිහරියක් තිබිලා තියෙන්නේ පාර්ලිමේන්තුවේ බහුතරයක් නැති සුළුතර ආණ්ඩු. දැන් තියෙන්නෙත් සුළුතර ආණ්ඩුවක්. නෝර්වේ වල කරන දේවල් ලංකාවේ කරන්න බැරි බව කාටත් පැහැදිලි වෙන්න ඕන.
ප්රංශයේ ව්යවස්ථාව පරිනාමය වෙච්ච හැටිත් මෙතනට අදාලයි. 1940 ට කලින් ප්රංශයේ තිබ්බ ව්යවස්ථාවට අනුව පාර්ලිමේන්තුව කලින් විසුරුවන්න බැරි තත්වයක් ඇති කරලා තිබුණා. මේ නිසා ඒ කාලේ ප්රංශයේ දිගින් දිගටම අස්ථාවර ආණ්ඩු ඇතිවුනා. 1940 දී හිටලර් ප්රංශය ආක්රමණය කළා. ඒකෙන් ගොඩ ඇවිල්ල ප්රංශය 1946 අලුත් ව්යවස්ථාවක් සම්පාදනය කරන කොට පාර්ලිමේන්තුව කලින් විසුරවන්න බැහැයි කියන නීතිය වෙනස් කරලා ආණ්ඩුවකට විරුද්ධව මාස 18 ක් ඇතුලත විශ්වාසභංග යෝජනා දෙකක් සම්මත වුණොත් පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවලා ඡන්දයක් පවත්වන්න ප්රතිපාදන සැලසුවා.
නමුත් ස්ථාවර ආණ්ඩු ඇතිකරන්න ඒකත් ප්රමාණවත් නොවුන නිසා 1958 දී සම්මත වූ ප්රංශයේ වත්මන් ව්යවස්ථාවෙන් ඒ රටේ පාර්ලිමේන්තුව ඕනම වෙලාවක කලින් විසුරුවලා ඡන්ද පවත්වන්න සම්පූර්ණ අභිමතානුසාරී බලය ප්රංශ ජනාධිපතිවරයාට දීල තියෙනවා. අපි ඒ අත්දැකීම් වලින් ඉගෙන ගන්න ඕන. පාර්ලිමේන්තුවක් විසුරුවා හැර ඡන්දයක් පැවැත්වීමෙන් ඒ විසුරුවා හරින පුද්ගලයාටත් බලපෑමක් ඇති වෙන නිසා කිසිම රාජ්ය නායකයෙක් ආවට ගියාට පාර්ලිමේන්තුවක් විසුරුවා හරින්නේ නෑ. බරපතල තත්වයක් යටතේ විතරයි ඒ වගේ තීන්දුවක් කවුරු වුණත් ගන්නෙ. අස්ථාවර වෙලා තියෙන ප්රජාතන්ත්රවාදී රටක් නැවත ස්ථාවර කරන්න තියෙන එකම මෙවලම තමයි මහ මැතිවරණය. අපේ රටේ ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවට අනුව පරමාධිපත්ය බලය හිමි වන්නේ පාර්ලිමේන්තුවට නොව ජනතාවටයි. ඒ පරමාධිපත්ය බලය ක්රියාවට නැගෙන්නෙ සර්වජන ඡන්ද අයිතිය තුළිනුයි. ප්රජාතන්ත්රවාදයට ගරු කරන ඔබ, මේ ගැන සිතා බලන්න.
ඔබ සැමට තෙරුවන් සරණයි, දෙවි පිහිටයි
සුබ අනාගතයක්!
අග්රාමාත්ය මහින්ද රාජපක්ෂ
2018 දෙසැම්බර් 02
[:]
